Rạng sáng 21/6/2026, tượng đồng người lính Việt Nam Cộng hòa trong tác phẩm “Thank You America” bị kéo khỏi bệ ở Vườn Di sản Người Việt San Jose. Gần năm tháng sau, các bản tin mà Tin Người Việt đọc được vẫn chưa nêu tên hay thông báo bắt giữ nghi phạm nào. Bài này nhìn lại những gì đã biết; nguồn mới nhất là bản tin ngày 9/7/2026 của CBS News Bay Area.
Chuyện gì đã xảy ra
Theo CBS, vụ trộm xảy ra khoảng 3 giờ đến 4 giờ 30 sáng ngày 21/6. Cảnh sát công bố video cho thấy hai nghi phạm đột nhập vào vườn và dùng một xe tải để kéo tượng đi. Chiếc xe tải thương mại này đã bị báo mất từ một cơ sở kinh doanh ở khu 1900 đường Monterey hôm 18/6. Cảnh sát tìm thấy cả xe lẫn tượng chiều cùng ngày gần đường mòn Coyote Creek và xa lộ 280. Tượng cao khoảng 9 foot (theo CBS), nặng khoảng 1.500 pound (theo ABC7), bị lấy kèm cờ và một chiếc lư, giá trị ước tính khoảng nửa triệu đô.
Các nguồn không thống nhất hoàn toàn về nơi tìm thấy tượng: ABC7 nói là khu từng có trại vô gia cư gọi là “the Jungle”, còn San José Spotlight và CBS nêu vị trí gần các lối mòn Coyote Creek. Điểm chung là tượng được thu hồi trong ngày, nhưng bị hư hại. Chưa có số tiền sửa chữa được công bố trong các bản tin này.
Vì sao nơi này quan trọng
Tượng được khánh thành tháng 7/2024 sau hơn một thập niên thực hiện, trị giá khoảng 500.000 đô, mô tả một người lính Việt Nam Cộng hòa đứng cạnh một người lính Mỹ. Nghị viên Bien Doan nói cộng đồng rất giận dữ và buồn; ông cũng cho biết một đơn vị camera di động đã được điều đi phục vụ các sự kiện World Cup, trong khi camera độ phân giải cao và đèn an ninh đã hứa vẫn chưa được lắp. Thị trưởng Matt Mahan gọi vụ việc là một sự xúc phạm lịch sử chung và hứa tăng cường an ninh.
Luật nói gì: có phải tội thù ghét không
Trợ lý Cảnh sát trưởng Ali Miri cho biết cuộc điều tra chưa thấy dấu hiệu tội thù ghét, nhưng chưa loại trừ khả năng nào. Theo cách hiểu chung của luật California, tội thù ghét là tội phạm được thực hiện vì thành kiến với một nhóm người dựa trên chủng tộc, nguồn gốc quốc gia, tôn giáo hay đặc điểm được luật bảo vệ khác; tài sản có thể là mục tiêu nếu động cơ là thành kiến. Muốn kết luận như vậy, công tố cần bằng chứng về động cơ, chẳng hạn lời nói, dấu hiệu để lại hoặc chọn mục tiêu có chủ ý. Cho đến nay cảnh sát chưa công bố bằng chứng như thế.
Ngoài ra, việc đánh cắp xe tải và phá hoại, lấy trộm tài sản có giá trị lớn có thể dẫn tới nhiều tội danh riêng, nhưng cảnh sát chưa công bố cáo buộc nào vì chưa có nghi phạm bị bắt. Đây là giải thích chung, không phải dự đoán về vụ án.
Người dân có thể giúp gì
Cảnh sát kêu gọi người dân kiểm tra camera nhà mình, kể cả những chi tiết tưởng nhỏ. Thông tin có thể gửi cho Đơn vị Tội phạm Tài chính của Sở Cảnh sát San Jose qua đường dây tin báo mà cảnh sát đã công bố trong thông cáo. Tin Người Việt chưa tìm thấy thông tin xác nhận tượng đã được phục dựng; ông Doan từng nói cộng đồng hy vọng hoàn tất trước ngày 4/7 nhưng bản tin không cho biết điều đó có thành hiện thực không.
Đọc thêm: Cuộc đua Quận 7 San Jose: quảng cáo công kích án cũ của ông Bien Doan gây tranh cãi
Nghi phạm chưa được nêu tên; những người liên quan được xem là vô tội cho đến khi tòa án có phán quyết.
