Cuộc đua Quận 7 San Jose bước vào tuần cuối với một cuộc tranh cãi về quá khứ của nghị viên đương nhiệm Bien Doan. Theo San José Spotlight (đăng ngày 23/10, cập nhật ngày 28/10), người thách thức ông là bà Van Le, ủy viên hội đồng quản trị Học khu East Side Union High School. Quận 7 gồm một phần khu trung tâm và khu Đông San Jose, nơi có đông cử tri người Việt.
Quảng cáo công kích và thư yêu cầu rút lại
Đầu tháng 9, chiến dịch của bà Le phát một quảng cáo nhắc lại hai bản án tội nhẹ (misdemeanor) về trộm cắp mà ông Doan dính vào giữa thập niên 1980, khi ông mới ngoài 20 tuổi. Quảng cáo có kèm số ngày tù tương ứng. Ông Doan nói ông chưa từng ngồi tù mà chỉ làm lao động công ích.
Ngày 4/9, đại diện chiến dịch của ông Doan mang tận nhà bà Le một thư yêu cầu rút quảng cáo. Bà Le trình báo Sở Cảnh sát San Jose. Cảnh sát xác định không có tội phạm xảy ra, và bà Le cũng không nêu hành vi đe dọa cụ thể nào trong lần ghé nhà đó.
Đoạn phát thanh trên đài KVVN
Ngày 17/10, đài KVVN phát một chương trình trả tiền ủng hộ bà Le. Trong đoạn ghi âm, một người ủng hộ bà nói ông Doan là người từng bị bắt và bị bỏ tù. Ông Doan gửi thư yêu cầu ngừng phát (cease-and-desist) tới đài, gọi nhận xét đó là sai sự thật và phỉ báng.
Theo email mà tờ báo thu thập được, đài sau đó bảo bà Le ngừng mọi công kích cá nhân và không nhắc tên ông Doan. Chủ đài cho biết đã mở cuộc xem xét sau khi nghe báo cáo về một lời công kích cá nhân có thể đã lên sóng. Ngày 22/10, bà Le họp báo, nói các yêu cầu pháp lý và chuyến ghé nhà gây lo ngại về áp lực lên quyền phát biểu chính trị. Bà cũng cho biết bị quấy rối trên mạng xã hội.
Ông Doan gọi toàn bộ sự việc là một cuộc ồn ào được dựng lên và là chiêu trò tuyệt vọng của đối thủ. Ông nói thời gian của cảnh sát nên dành cho các trường hợp khẩn cấp.
Hồ sơ án cũ nói gì
Hồ sơ tòa của các vụ việc từ thập niên 1980 phần lớn đã bị hủy. Một chuyên gia luật hình sự được tờ báo nhờ xem phần giấy tờ còn lại cho rằng chúng có vẻ ủng hộ lời ông Doan về việc làm công ích thay vì ngồi tù, nhưng người này nói đó chưa phải kết luận chắc chắn. Nói cách khác, chi tiết ông Doan có ở tù hay không chưa được xác nhận đầy đủ bằng hồ sơ.
Hai ứng viên cũng chưa xuất hiện chung tại một diễn đàn công khai nào kể từ cuộc tranh luận trước vòng sơ bộ hồi tháng 6. Ông Doan rút khỏi một cuộc tranh luận và một chương trình phát thanh, cả hai đều bị hủy.
Luật nói gì
Tại Mỹ, người giữ chức vụ công muốn thắng kiện phỉ báng phải chứng minh người nói biết điều đó sai hoặc cố tình bất chấp sự thật (“actual malice”), theo án lệ New York Times kiện Sullivan năm 1964. Ngưỡng này cao hơn nhiều so với người dân bình thường. Lời nhận xét được xem là khẳng định sự kiện, chẳng hạn “đã ngồi tù”, hay chỉ là ý kiến cũng ảnh hưởng đến kết quả vụ kiện.
Thư cease-and-desist chỉ là văn bản yêu cầu của một bên, không phải lệnh của tòa. Nhận thư không tự động buộc người nhận gỡ nội dung; điều quyết định là có ai nộp đơn kiện hay không và tòa xử ra sao. Ngoài ra, tại California, người từng bị kết án tội nhẹ có thể xin tòa xóa án theo điều 1203.4 của Bộ luật Hình sự, và hồ sơ quá cũ có thể đã bị hủy theo lịch lưu trữ của tòa. Đây là giải thích chung, không phải nhận định về hồ sơ cụ thể của ông Doan.
Góc nhìn Tin Người Việt
Đây là phân tích của chúng tôi, không phải kết luận của cơ quan nào. Khi một tranh cãi chạy chủ yếu qua quảng cáo trả tiền và chương trình phát thanh trả tiền, cử tri khó tách đâu là dữ kiện đã kiểm chứng, đâu là lời của chiến dịch. Nhiều người Việt nghe tin bầu cử qua radio và mạng xã hội tiếng Việt, nên vài câu hỏi dưới đây đáng giữ trong đầu:
- Ai trả tiền cho thông điệp này, và quảng cáo có dẫn tài liệu cụ thể không?
- “Bị kết án tội nhẹ” khác với “bị bỏ tù”; hãy xem người nói đang khẳng định điều nào.
- Thông tin về cách bỏ phiếu, địa điểm và hạn chót nên lấy từ Sở Bầu cử (Registrar of Voters) của Hạt Santa Clara.
Ngày bầu cử tổng quát là 3/11.
Đọc thêm: Westminster xét gỡ chế tài với nghị viên Amy Phan West trước bầu cử
Bài tường thuật tranh chấp giữa hai chiến dịch; Tin Người Việt không ủng hộ ứng viên nào. Các cáo buộc và lời phản bác trên chưa được tòa án kiểm định.
