Hạn chót để công chúng góp ý về đề xuất thu phí 70.000 đô cho mỗi du học sinh F-1 xin làm việc theo chương trình OPT kết thúc lúc 23 giờ 59 tối thứ Hai 9/11/2026, giờ miền Đông nước Mỹ, tức gần trưa 10/11 giờ Việt Nam. Bộ An ninh Nội địa (DHS) công bố đề xuất ngày 7/10 và đăng chính thức trên Công báo Liên bang ngày 8/10. Nếu được ban hành, đây sẽ là thay đổi tốn kém nhất với du học sinh trong nhiều năm, đánh thẳng vào con đường đi làm sau tốt nghiệp mà hàng chục ngàn sinh viên Việt Nam đang tính tới.
Văn bản mang tên “Optional Practical Training Fees”, do Sở Di trú và Thuế quan (ICE) soạn, số hồ sơ (docket) ICEB-2026-0100. Theo đề xuất, trường có chứng nhận SEVP phải nộp 70.000 đô trước khi cán bộ phụ trách du học sinh (DSO) được nhập giới thiệu OPT đầu tiên cho một sinh viên vào hệ thống SEVIS. Mỗi lần giới thiệu tiếp theo cho cùng sinh viên đó, như chuyển từ OPT trước tốt nghiệp sang OPT sau tốt nghiệp hay gia hạn STEM OPT, tốn thêm 30.000 đô.
Hiện sinh viên chỉ trả khoảng 500 đô lệ phí nộp đơn. DHS thừa nhận trường có thể chuyển khoản phí mới sang sinh viên, sang chủ thuê hoặc cả hai. Tiền thu được nộp vào ngân khố.
Từ 500 đô lên 70.000 đô
OPT cho phép du học sinh F-1 làm việc đúng ngành học tới 12 tháng cho mỗi bậc học, trong lúc học hoặc sau khi tốt nghiệp. Người tốt nghiệp các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán (STEM) được gia hạn thêm 24 tháng, tổng cộng tới 3 năm. Với nhiều gia đình Việt, OPT là cách để con có kinh nghiệm ở Mỹ và chuẩn bị bước sang visa lao động H-1B.
Số người dùng OPT tăng rất nhanh. Năm học 2024–2025 có 294.253 du học sinh tham gia OPT, tăng 21,2%, tức khoảng 1/4 trong tổng số 1.177.766 du học sinh ở Mỹ.
DHS lập luận OPT đã phình to vượt khả năng kiểm tra chủ thuê, bị lợi dụng để gian lận và trở thành đường vòng né quota H-1B. Hồi tháng 5, cơ quan này nói phát hiện hơn 10.000 du học sinh làm việc cho các chủ thuê “rất đáng ngờ”. DHS cho rằng mức phí cao sẽ buộc trường cân nhắc kỹ hơn trước khi giới thiệu sinh viên.
Đề xuất không miễn trừ cho trường nhỏ. Phí chỉ được hoàn nếu sinh viên chưa nhận thẻ làm việc. Quy định chỉ có hiệu lực 60 ngày sau khi bản chính thức được đăng, và chỉ áp dụng cho giới thiệu OPT ghi ngày từ lúc đó trở đi. Sinh viên đang làm OPT hoặc đang chờ duyệt không bị ảnh hưởng.
25.584 sinh viên Việt đứng trước ngã rẽ
Theo báo cáo Open Doors của Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), năm học 2024–2025 có 25.584 sinh viên Việt Nam học tại Mỹ, tăng 15,9% và là mức cao nhất từ trước tới nay, đưa Việt Nam lên thứ 5 trong các nước gửi du học sinh, sau Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Canada. Trong đó 16.156 người học đại học, 4.436 người học sau đại học và 3.629 người đang ở diện OPT, chiếm 14,2%. Số liệu năm học 2025–2026 dự kiến công bố trong tháng 11.
Phần lớn sinh viên Việt đang học đại học, nghĩa là nhóm sẽ xin OPT trong 1–4 năm tới, đúng lúc quy định mới có thể đã có hiệu lực. Một khảo sát của Institute for Progress cho thấy số du học sinh định ở lại Mỹ làm việc có thể giảm khoảng 80% nếu phí được áp dụng. Các trường đã báo số du học sinh nhập học năm 2026–2027 giảm khoảng 10%.
Trường đại học phản đối, kiện tụng gần như chắc chắn
NAFSA, hiệp hội các nhà giáo dục quốc tế với hơn 3.500 trường thành viên, ra tuyên bố ngay ngày 7/10. Bà Fanta Aw, giám đốc điều hành NAFSA, nói cơ chế phí mới chồng thêm vào hàng loạt thay đổi đang gây bất ổn sâu sắc cho du học sinh.
Ông Doug Rand của quỹ Talent Mobility Fund cho rằng DHS không có thẩm quyền đặt khoản phí này và quy định khó đứng vững trước tòa. Ông Todd Schulte của tổ chức FWD.us nói phí sẽ đẩy nước Mỹ ra khỏi cuộc cạnh tranh nhân tài toàn cầu, nhất là ngành STEM.
Đề xuất OPT đến giữa lúc chính quyền siết nhiều mặt khác với du học sinh:
- Phí 100.000 đô cho hồ sơ H-1B mới, áp bằng sắc lệnh, đã bị hai tòa liên bang chặn: một tòa ở Massachusetts hồi tháng 6 theo đơn của 20 bang, và Thẩm phán Haywood Gilliam ở Bắc California ngày 30/9.
- Quy định bỏ chế độ “thời hạn theo tình trạng” (duration of status), thay bằng thời hạn lưu trú cố định cho sinh viên F-1, bị tòa liên bang ở Massachusetts chặn ngày 14/9, một ngày trước khi có hiệu lực. Chế độ cũ vẫn áp dụng trong lúc vụ kiện tiếp diễn.
- Tháng 8, SEVP yêu cầu các trường siết thực tập CPT, khiến nhiều trường tạm ngưng duyệt CPT tự chọn. Ngày 5/10, Hiệp hội các Đại học Mỹ (AAU), NAFSA và các nhóm giáo dục khác kiện DHS vì đổi chính sách mà không qua thủ tục lập quy.
Du học sinh và gia đình nên làm gì
Góp ý chỉ được nhận qua cổng regulations.gov, tìm theo số ICEB-2026-0100, bấm “Comment” ở văn bản “Optional Practical Training Fees”. Ô góp ý nhận tối đa 5.000 ký tự, viết bằng tiếng Anh, hoặc đính kèm tệp dài hơn. Email, thư tay đều không được tính. Mọi góp ý được đăng công khai, nên không ghi số SEVIS hay số hộ chiếu. Lưu lại mã xác nhận sau khi gửi.
Sinh viên năm cuối nên hỏi ngay DSO của trường về lịch nhận giới thiệu OPT và cách trường dự định xử lý nếu phí có hiệu lực. Với nhiều người, nộp OPT sớm trong khung cho phép (tối đa 90 ngày trước khi tốt nghiệp) là cách bảo đảm giới thiệu được ghi ngày trước mốc áp phí. Ai tính gia hạn STEM OPT nên hỏi luật sư di trú về thời điểm nộp.
Gia đình đang chọn trường cho con nên hỏi thẳng trường sẽ gánh hay chuyển khoản phí cho sinh viên, và tính thêm kịch bản chi phí này vào kế hoạch tài chính. Đây mới là đề xuất: DHS phải xem xét toàn bộ góp ý trước khi ra bản chính thức, có thể sửa đổi, và nhiều khả năng sẽ bị kiện ngay sau đó.
Chỉ làm thủ tục qua DSO và các trang chính thức của DHS, USCIS. Không trả tiền cho dịch vụ hứa “giữ suất OPT” hay “lách phí”, vì không có cơ chế nào như vậy.
Đọc thêm: Mỹ hết tự động gia hạn EAD từ 14/10/2026: ai phải ngừng làm việc khi hồ sơ treo
