Gần một tuần sau ngày bầu cử giữa kỳ 3/11, cuộc đua Thượng viện liên bang ở Mississippi vẫn chưa có người thắng. Theo kiểm đếm không chính thức cập nhật tối thứ Sáu 6/11, công tố viên Scott Colom (Dân chủ) có 467.930 phiếu, hơn Thượng nghị sĩ đương nhiệm Cindy Hyde-Smith (Cộng hòa) 2.574 phiếu, tức chưa tới 0,3% tổng số phiếu. Hãng AP chưa tuyên bố người thắng. Hàng ngàn lá phiếu gửi qua bưu điện và phiếu affidavit vẫn đang chờ xử lý, trong khi luật sư hai bên đã có mặt ở nhiều quận.
Khoảng cách này nhích dần qua từng ngày. Trưa 4/11, ông Colom chỉ hơn 43 phiếu khi hơn 90% số phiếu đã được đếm. Đến tối hôm đó, cách biệt lên 1.138 phiếu, rồi 1.813 phiếu chiều 5/11 và 2.574 phiếu tối 6/11. Ứng cử viên độc lập Ty Pinkins có khoảng 2% số phiếu.
Hàng chục ngàn phiếu còn treo
Tổng thư ký tiểu bang Mississippi Michael Watson cho biết còn khoảng 3.300 phiếu gửi qua bưu điện chưa về. Luật tiểu bang cho phép đếm các phiếu này nếu đóng dấu bưu điện chậm nhất ngày bầu cử và đến nơi trước thứ Ba 10/11.
Phần lớn hơn là phiếu affidavit, loại phiếu tạm mà cử tri được bỏ khi tên không có trong danh sách, bị ghi là “không hoạt động”, đi sai phòng phiếu hoặc không mang giấy tờ tùy thân. Không ai biết chính xác có bao nhiêu phiếu loại này. Phía ông Colom ước tính khoảng 15.000. Chủ tịch Đảng Cộng hòa Mississippi Mike Hurst nói khoảng 17.000, gọi đó là con số “cao hơn hẳn bình thường”.
Một nguyên nhân là việc tiểu bang dùng dữ liệu của công ty Experian để rà soát danh sách cử tri, khiến hàng ngàn người bị chuyển sang trạng thái không hoạt động. Ông Colom cho rằng việc này đã đẩy nhầm nhiều cử tri hợp lệ ra ngoài. Với phiếu của cử tri không hoạt động, quận tự kiểm tra tư cách trong hệ thống đăng ký và có thể đếm mà cử tri không cần làm gì thêm. Còn ai thiếu giấy tờ tùy thân phải mang giấy tờ đến văn phòng lục sự tòa án quận (circuit clerk) trước ngày 10/11.
Các quận đang xử lý với tốc độ khác nhau. Ở Rankin, khoảng 20% số phiếu affidavit đã xét bị loại, hơn một nửa vì bỏ sai phòng phiếu. Ở Harrison, quận ven biển có Biloxi, 1.448 phiếu affidavit đã được kiểm nhưng quyết định chấp nhận hay loại sẽ có vào sáng 10/11.
Cuộc đấu pháp lý đã bắt đầu
Ngày 5/11, luật sư của bà Hyde-Smith gửi thư đến cả 82 quận, yêu cầu tách riêng, niêm phong và lưu giữ toàn bộ phiếu affidavit, ghi lại số phận từng lá phiếu cho đến hết giai đoạn chứng nhận và mọi tranh chấp sau đó. Thư viện dẫn Điều 23-15-911 Bộ luật Mississippi về việc bảo quản và kiểm tra thùng phiếu, đồng thời nhắc luật liên bang buộc lưu hồ sơ bầu cử 22 tháng. Thư nói việc này không được làm chậm việc đếm phiếu hay ảnh hưởng đến bí mật lá phiếu.
Ông Hurst gọi đó là bước thông thường trong một cuộc đua sát nút, nhằm bảo đảm không bằng chứng nào bị hủy. Ông nói Đảng Cộng hòa sẽ “chiến đấu hết sức” để mọi lá phiếu hợp lệ được đếm, và sẽ khởi kiện nếu phát hiện vi phạm. Bà Hyde-Smith tuyên bố bà sẽ thắng khi phiếu từ các quận nghiêng về Cộng hòa được đếm xong.
Phía ông Colom phản bác bằng thư riêng gửi các quận. Luật sư của ông cho rằng yêu cầu này không có cơ sở trong luật Mississippi, vì Điều 23-15-573 đã quy định chi tiết thủ tục phiếu affidavit mà không cho phép cất riêng phiếu đã đếm, và việc tách riêng có thể làm lộ lá phiếu của từng cử tri. Người điều hành chiến dịch Gerard Henderson gọi đây là “một trò liều lĩnh” của Đảng Cộng hòa cấp quốc gia.
Hai đảng đều đưa luật sư đến theo dõi kiểm phiếu. Hội NAACP đưa 23 nhân viên đến Jackson và Biloxi để giúp cử tri có phiếu affidavit. Ở DeSoto, tổ chức ACLU phản đối việc quan sát viên bị giới hạn trong một phòng chỉ nhìn mà không nghe được. Đến tối 6/11, chưa bên nào nộp đơn kiện về kết quả.
Không có kiểm phiếu lại
Mississippi không có thủ tục kiểm phiếu lại. Ứng cử viên không được yêu cầu và luật cũng không tự kích hoạt, dù cách biệt nhỏ đến đâu. Các quận phải chứng nhận kết quả và gửi lên Văn phòng Tổng thư ký tiểu bang trước ngày 13/11. Người thắng là người được nhiều phiếu nhất, không cần quá bán.
Sau chứng nhận, ứng cử viên có thể xin kiểm tra thùng phiếu và tài liệu bầu cử. Nếu phát hiện sai sót, họ có thể nộp đơn khiếu nại kết quả ra tòa. Ngoài ra, theo Hiến pháp, Thượng viện liên bang có quyền phán xét kết quả bầu cử của chính thành viên mình, nên phía thua cũng có thể đưa tranh chấp lên Thượng viện.
Công tố viên và thượng nghị sĩ
Ông Scott Colom, 43 tuổi, sinh ở Columbus, Mississippi, tốt nghiệp luật năm 2009. Ông từng là thẩm phán tòa sơ thẩm (justice court) người da đen đầu tiên ở quận Lowndes và công tố viên thành phố da đen đầu tiên ở Columbus. Năm 2015, ông đánh bại vị công tố viên giữ ghế gần 30 năm để trở thành biện lý Địa hạt Tư pháp 16. Tổng thống Joe Biden từng đề cử ông làm thẩm phán liên bang, nhưng đề cử bị đình lại rồi bị trả về đầu năm 2024 khi bà Hyde-Smith không ủng hộ, viện dẫn lập trường của ông về vấn đề người chuyển giới.
Bà Cindy Hyde-Smith, 67 tuổi, từng là nghị sĩ tiểu bang, nhà vận động hành lang và Ủy viên Nông nghiệp và Thương mại Mississippi. Bà được bổ nhiệm vào Thượng viện năm 2018 sau khi Thượng nghị sĩ Thad Cochran từ chức, thắng cuộc bầu cử đặc biệt cùng năm và tái đắc cử năm 2020. Năm nay bà được Tổng thống Donald Trump ủng hộ.
Mississippi chưa bầu một thượng nghị sĩ Dân chủ nào kể từ năm 1982, và ông Trump thắng tiểu bang này hơn 20 điểm năm 2024. Nếu ông Colom thắng, ông sẽ là thượng nghị sĩ da đen đầu tiên của Mississippi kể từ thời Tái thiết sau Nội chiến.
Ở cấp quốc gia, Đảng Dân chủ đã giành đủ ghế để nắm đa số Thượng viện từ đầu năm tới. Kết quả ở Mississippi và Alaska, nơi cũng chưa ngã ngũ, sẽ quyết định đa số đó rộng hay hẹp.
Cử tri Mississippi đã bỏ phiếu affidavit vì thiếu giấy tờ tùy thân nên mang giấy tờ có ảnh đến văn phòng lục sự tòa án quận trước hết ngày 10/11. Ai muốn biết phiếu affidavit của mình có được đếm hay không có thể gọi văn phòng lục sự quận.
Đọc thêm: Bầu cử giữa kỳ Mỹ 2026: Dân chủ giành cả Hạ viện lẫn Thượng viện
