Hội đồng quản trị Nvidia, công ty chip trí tuệ nhân tạo (AI) lớn nhất thế giới, hôm Chủ nhật 8/11 thông báo mở cuộc điều tra độc lập về CEO Jensen Huang, sau tin ông là mục tiêu của một nỗ lực tình báo nước ngoài. Cùng ngày, ông Huang thừa nhận trong thư gửi nhân viên rằng đã có quan hệ ngoài hôn nhân. Người phụ nữ được nhắc tới là bà Alice Huang, cựu lãnh đạo một công ty ở Singapore mà giới chức Mỹ, theo các nguồn tin giấu tên, cho là đã chuyển thông tin về Bắc Kinh. Cáo buộc gián điệp này chưa được chính phủ Mỹ công khai xác nhận.
Cuộc điều tra do một ủy ban gồm các thành viên hội đồng quản trị độc lập phụ trách, có luật sư bên ngoài hỗ trợ. Hội đồng nói chưa có lý do để tin rằng an ninh quốc gia Mỹ hay bí mật của Nvidia bị xâm phạm, nhưng sẽ xem xét mọi thông tin hiện có. Ông Huang vẫn điều hành công ty trong thời gian điều tra.
Trong thư, ông Huang xin lỗi gia đình, đồng nghiệp và cổ đông, viết rằng mình đã không chung thủy với vợ và nhận toàn bộ trách nhiệm. Ông nói ủng hộ cuộc điều tra, sẽ hợp tác đầy đủ và “tự hào, biết ơn được là người Mỹ”.
Từ bài báo ngày 29/10
Ngày 29/10, một bài điều tra dẫn lời các quan chức giấu tên cho biết tình báo Mỹ đã kết luận bà Alice Huang, còn gọi là Huang Le, công dân Trung Quốc, thu thập thông tin cho chính phủ Trung Quốc. Bà không có họ hàng với ông Jensen Huang. Hoạt động giám sát điện tử nhắm vào bà được cho là đã ghi nhận mối quan hệ thân thiết của bà với CEO Nvidia, một công dân Mỹ.
Cũng theo các nguồn tin đó, Tổng thống Donald Trump được báo cáo về đánh giá này khoảng một năm trước nhưng không hành động. Các nguồn tin không nói được bà đã chuyển những thông tin gì. Nhà Trắng, CIA và NSA từ chối bình luận.
Nvidia khi đó bác bỏ. Người phát ngôn nói ông Huang gặp hàng ngàn lãnh đạo khách hàng mỗi năm, việc tiếp xúc với bà Alice Huang không có gì bất thường. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn gọi các thông tin này là “bịa đặt, vu khống”. Bà Alice Huang không trả lời yêu cầu bình luận.
Megaspeed là ai
Megaspeed International thành lập năm 2023 tại Singapore, khi công ty game và điện toán đám mây Trung Quốc 7Road tách mảng kinh doanh ở nước ngoài ra. Bà Alice Huang được đăng ký là giám đốc điều hành của Megaspeed khoảng 8 tháng sau khi thành lập và từng tự giới thiệu là CEO. Ông Jensen Huang nói bà đã rời công ty.
Megaspeed tự nhận là “đối tác kinh doanh hàng đầu” của Nvidia và nhanh chóng trở thành khách mua lớn nhất của hãng ở Đông Nam Á. Hồ sơ thương mại cho thấy các công ty liên kết của Megaspeed ở Malaysia đã mua ít nhất 4,8 tỷ đô thiết bị AI tiên tiến từ tháng 6/2024 đến tháng 2/2026. Giới chức Mỹ nghi công ty này là đường dẫn đưa chip bị cấm về Trung Quốc. Cảnh sát Singapore đã xác nhận điều tra Megaspeed về khả năng vi phạm luật nước này, còn hồ sơ phía Mỹ được cho là đã chuyển sang Bộ Tư pháp.
Nvidia nói đã nhiều lần kiểm tra cơ sở của Megaspeed, chỉ thấy dịch vụ đám mây hợp lệ và không có bằng chứng chip bị chuyển sang Trung Quốc.
Chip AI và lệnh cấm của Washington
Từ tháng 10/2022, Bộ Thương mại Mỹ cấm bán các chip AI mạnh nhất như A100, H100 sang Trung Quốc, rồi siết thêm năm 2023 để chặn các bản rút gọn. Tháng 4/2025, dòng chip H20 làm riêng cho thị trường Trung Quốc cũng bị yêu cầu giấy phép. Tháng 8/2025, chính quyền Trump đồng ý cho bán lại chip này với điều kiện chính phủ hưởng 15% doanh thu.
Ngày 8/12/2025, ông Trump tuyên bố cho phép bán chip H200 cho khách hàng được duyệt ở Trung Quốc, kèm thỏa thuận để chính phủ Mỹ được hưởng 25%. Từ ngày 13/1/2026, Bộ Thương mại xét từng giấy phép kèm nhiều điều kiện. Ông Huang là người vận động mạnh nhất cho việc nới lỏng, lập luận rằng lệnh cấm chỉ thúc Trung Quốc tự phát triển chip nhanh hơn. Giới phê bình cho rằng nới lỏng là trao đi lợi thế lớn nhất của Mỹ.
Quốc hội đòi câu trả lời
Ngày 4/11, ba chủ tịch ủy ban Hạ viện thuộc đảng Cộng hòa gồm John Moolenaar (Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc), Brian Mast (Ủy ban Đối ngoại) và Rick Crawford (Ủy ban Tình báo) gửi thư mời ông Huang dự buổi báo cáo kín ngày 18/11. Nội dung gồm các biện pháp bảo mật của Nvidia trước gián điệp nước ngoài và việc ông tiếp xúc với bà Alice Huang. Nvidia phải xác nhận tham dự hoặc đề xuất ngày khác trước 11/11.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren nói ông Huang và hội đồng quản trị Nvidia “nợ Quốc hội những câu trả lời”, đồng thời kêu gọi thông qua dự luật lưỡng đảng đang chờ nhằm siết xuất khẩu công nghệ tiên tiến sang Trung Quốc.
Ông Trump hôm 8/11 nói chưa nghe ông Huang làm gì sai, gọi ông là “người tốt” đã làm “việc tuyệt vời cho đất nước”, và chưa nói chuyện với ông về các cáo buộc.
Cổ phiếu Nvidia đang chịu sức ép từ nhiều phía. Ngày 5/11, sau khi đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ, cổ phiếu giảm 9,26% xuống 181,60 đô, mất khoảng 450 tỷ đô giá trị trong một phiên, mức giảm mạnh nhất kể từ cú sốc DeepSeek đầu năm 2025. Phiên thứ Sáu 6/11, cổ phiếu hồi phục khoảng 4%.
Người dựng nên đế chế chip AI
Jensen Huang sinh năm 1963 tại Đài Nam, Đài Loan. Năm 9 tuổi, ông được gia đình gửi sang Mỹ cùng anh trai, học ở Kentucky rồi theo cha mẹ định cư tại Oregon. Ông tốt nghiệp kỹ sư điện Đại học Oregon State năm 1984, sau đó lấy thạc sĩ tại Stanford.
Năm 1993, ở tuổi 30, ông cùng hai kỹ sư Chris Malachowsky và Curtis Priem thành lập Nvidia. Từ hãng làm card đồ họa cho game, Nvidia trở thành nhà cung cấp chủ lực chip cho làn sóng AI và có lúc là công ty giá trị nhất thế giới. Ông Huang lãnh đạo công ty liên tục hơn 30 năm, là một trong những người giàu nhất hành tinh, và có quan hệ gần gũi với ông Trump.
Đọc thêm: Phố Wall mất 4,4% trong một ngày vì cổ phiếu AI, Kospi và Nikkei cùng rớt 6%
