Người Việt tại Nhật lên 693.750 người, đứng thứ hai nhưng tăng chậm hơn Indonesia, Nepal

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 6 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.

Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Số người Việt tại Nhật đã lên 693.750 người tính đến cuối tháng 6/2026, tiếp tục là cộng đồng nước ngoài lớn thứ hai ở Nhật Bản, chỉ sau người Trung Quốc. Số liệu do Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật (ISA, thuộc Bộ Tư pháp) công bố ngày 16/10/2026, được NHK, Kyodo và Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) đưa tin cùng ngày. Tổng số người nước ngoài cư trú ở Nhật đạt mức kỷ lục 4.281.026 người.

Đường phố Shinjuku, Tokyo, nơi có đông người nước ngoài sinh sống (ảnh minh họa). Ảnh: Basile Morin / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Các con số chính

Theo bảng thống kê của ISA, tổng số người nước ngoài cư trú trung và dài hạn cùng thường trú nhân đặc biệt ở Nhật tăng 155.631 người, tức khoảng 3,8%, so với cuối năm 2025. Con số này không tính khách ngắn hạn như du khách.

Cộng đồng người Việt tăng thêm 12.650 người trong sáu tháng. Mức tăng này chưa tới 2%, chậm hơn khá nhiều so với tốc độ chung của cả nước.

Trong khi đó, một số nước Nam Á và Đông Nam Á khác tăng rất nhanh. Indonesia thêm 41.387 người, lên 307.456. Nepal thêm 33.858 người, lên 334.850. Myanmar thêm 29.035 người, lên 211.602. Báo Kumamoto Nichinichi dẫn số liệu cho biết Myanmar (tăng 15,9%) và Indonesia (tăng 15,6%) là hai nước có tốc độ tăng cao nhất trong nhóm 10 nước đứng đầu.

Trung Quốc: 941.031 người (tăng 10.603)
Việt Nam: 693.750 người (tăng 12.650)
Hàn Quốc: 408.682 người (tăng 1.341)
Philippines: 362.761 người (tăng 6.182)
Nepal: 334.850 người (tăng 33.858)

Lao động đặc định tăng mạnh, thực tập sinh gần như đứng yên

Xét theo tư cách lưu trú, nhóm tăng nhiều nhất là lao động kỹ năng đặc định (tokutei ginō), thêm 53.960 người, lên 444.256. Riêng diện kỹ năng đặc định số 2, diện có thể gia hạn không giới hạn và bảo lãnh gia đình, đạt 18.295 người, tăng hơn gấp đôi so với cuối năm 2025, theo Kyodo.

Ngược lại, thực tập sinh kỹ năng chỉ tăng 891 người, lên 457.509. Diện kỹ sư, chuyên gia nhân văn và nghiệp vụ quốc tế tăng 40.394 người (8,5%). Du học sinh tăng 14.842 người, lên 479.626.

Một chi tiết đáng chú ý khác: số người mới nhập cảnh theo diện kinh doanh, quản lý (keiei kanri) trong nửa đầu năm 2026 chỉ có 635 người, giảm 80,9% so với cùng kỳ năm trước. Kyodo cho rằng nguyên nhân có vẻ là việc siết điều kiện cấp loại visa này từ tháng 10/2025.

Bối cảnh: Nhật vừa cần người, vừa siết luật

Theo Korea Times dẫn hãng tin AFP, số người nước ngoài tăng khoảng 300.000 trong một năm qua, thấp hơn mức khoảng 360.000 của năm trước đó. Cũng theo bản tin này, số người cư trú quá hạn giảm 4,8%, còn khoảng 65.000 người tính đến 1/7.

Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đang thúc đẩy các quy định nhập cư chặt hơn trong bối cảnh tâm lý chống người nhập cư gia tăng. Ngược lại, giới doanh nghiệp kêu gọi một chính sách tổng thể để hỗ trợ cư dân nước ngoài. Chuyên gia nhập cư Toshihiro Menju nhận định Nhật “không còn lựa chọn” nào ngoài việc dựa vào lao động nước ngoài, vì dân số giảm hơn 900.000 người mỗi năm.

Nhiều thay đổi đã có hiệu lực. Từ 1/10/2026, phí xin vĩnh trú tăng từ 10.000 yen lên 200.000 yen. Phí gia hạn hoặc đổi tư cách lưu trú loại 1 năm lên 33.000 yen nếu nộp tại quầy (27.000 yen nếu nộp trực tuyến), loại 5 năm trở lên là 75.000 yen (65.000 yen trực tuyến), theo tạp chí Metropolis dẫn sắc lệnh nội các ngày 25/8/2026. Với visa kinh doanh, quản lý, mức vốn tối thiểu đã tăng từ 5 triệu yen lên 30 triệu yen, kèm yêu cầu tuyển ít nhất một nhân viên toàn thời gian.

Góc nhìn Tin Người Việt

Đây là phân tích của Tin Người Việt dựa trên số liệu ISA. Người Việt vẫn đứng thứ hai, nhưng khoảng cách với các nước đang lên đã thu hẹp. Sáu tháng qua, riêng Indonesia đã tăng gấp hơn ba lần số người Việt tăng thêm. Nếu xu hướng này kéo dài, vị trí “nguồn lao động số một” của Việt Nam trong các ngành như chế biến thực phẩm, xây dựng, điều dưỡng sẽ bị cạnh tranh gay gắt hơn.

Các yếu tố thường được nhắc tới là đồng yen yếu, lương chưa tăng tương xứng và chi phí đi Nhật qua môi giới còn cao. Ông Menju cũng cho rằng yen yếu và lương thấp có thể đẩy người lao động đi nơi khác.

Mặt khác, số thực tập sinh gần như đứng yên trong khi lao động đặc định tăng mạnh. Dòng người đang chuyển sang diện có lương và quyền chuyển việc tốt hơn. Từ tháng 4/2027, chế độ thực tập sinh sẽ được thay bằng chế độ “Dục thành lao động” (Ikusei Shūrō), cho phép chuyển chỗ làm trong một số điều kiện.

Điều cần lưu ý cho người Việt ở Nhật

Một số điểm thực tế cần lưu ý:

Tính trước chi phí giấy tờ: phí gia hạn visa mới cao hơn nhiều lần mức cũ. Nên nộp trực tuyến nếu đủ điều kiện để được mức phí thấp hơn, và chuẩn bị hồ sơ sớm trước khi hết hạn.
Cân nhắc kỹ trước khi xin vĩnh trú: ngoài mức phí 200.000 yen, các tiêu chí về thu nhập, thuế, bảo hiểm và tiếng Nhật đang bị xét chặt hơn. Nợ thuế hay chậm đóng bảo hiểm hưu trí có thể khiến hồ sơ bị từ chối.
Người định mở công ty: điều kiện vốn 30 triệu yen và có nhân viên toàn thời gian khiến con đường “visa kinh doanh” khó hơn trước rất nhiều.
Người định sang Nhật: nên tìm hiểu diện lao động đặc định và chế độ Dục thành lao động sắp áp dụng, so sánh chi phí môi giới, và chỉ đi qua doanh nghiệp được cấp phép.
Hỏi đáp thủ tục: Trung tâm Thông tin Lưu trú cho người nước ngoài của ISA có hỗ trợ tiếng Việt qua điện thoại, số 0570-013904 (gọi từ điện thoại IP hoặc nước ngoài: 03-5796-7112), từ 8 giờ 30 đến 17 giờ 15 các ngày thường.