Căng thẳng ở eo biển Hormuz tăng thêm trong hai ngày 5 và 6/11/2026 khi các tàu chở dầu bị trúng đạn hoặc nổ, đồng thời Iran nói đã bắn rơi máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ gần đảo Qeshm. Theo trang tường thuật trực tiếp của Al Jazeera ngày 6/11, trang này chưa nêu việc Mỹ xác nhận hay phủ nhận các tuyên bố của Iran. Tin Người Việt ghi rõ từng tuyên bố là của bên nào.
Các vụ tàu bị trúng đạn
Ngày 5/11, tàu chở dầu MT Velos do một công ty Hy Lạp quản lý, đang chạy không hàng tới Bahrain, bị hai vật thể phóng chưa xác định bắn trúng cách thị trấn Madinat ash Shamal của Qatar khoảng 50 hải lý về phía bắc. Công ty Velos Tankers cho biết hôm thứ Sáu một thủy thủ từng được báo mất tích đã được tìm thấy với thương tích dẫn đến tử vong.
Ngày 6/11, một tàu chở dầu báo có vụ nổ khi đi qua eo biển. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nói hai tàu chở dầu trúng mìn và bốc cháy. Tiêu đề trang của Al Jazeera ghi ba tàu bị đánh trúng, nên số tàu chưa được thống nhất và cần thêm xác nhận độc lập.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), tính đến 27/10 đã có 121 vụ tấn công ở vùng Vịnh, eo Hormuz và vịnh Oman, khiến ít nhất 24 thủy thủ thiệt mạng. Tàu chở khí hóa lỏng Al Mayeda của công ty Nakilat của Qatar bị trúng đạn ngày 30/10, không có thương vong.
Máy bay không người lái và lập trường các bên
Khoảng 14 giờ 15 GMT ngày 6/11, IRGC cho biết lực lượng phòng không Iran đã phá hủy một máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên đảo Qeshm, theo hãng tin Fars. Bài giải thích của Al Jazeera nói Iran đã bắn rơi hai máy bay trinh sát của Mỹ gần đảo này, nơi Mỹ đánh trúng hồi đầu tuần. Iran nói sẽ trả đũa nếu Mỹ mở lại các cuộc tấn công quy mô lớn.
Ông Bagheri Kani, phó thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, nói Iran giữ bảy điều kiện để mở lại eo biển và muốn các điều kiện này được thực hiện trên thực địa trước khi bàn ngoại giao. Iran miễn áp dụng hạn chế ở Hormuz cho Ấn Độ, Trung Quốc, Qatar và Iraq, nhưng bài không nêu chi tiết.
Phía Mỹ, Al Jazeera cho biết Tổng thống Donald Trump nói Washington có thể nối lại các cuộc tấn công toàn diện, nhưng trang này không trích nguyên văn. Ông Trump có cuộc điện đàm với Tiểu vương Qatar Tamim bin Hamad Al Thani, và Tiểu vương nhấn mạnh sự cần thiết của đối thoại. Ngày 5/11, Iran chuyển cho Mỹ qua trung gian Qatar một đề xuất mới về hạt nhân và hòa bình. Một cựu quan chức Lầu Năm Góc nói Mỹ hiện có ba nhóm tàu sân bay trong khu vực; đây là lời một chuyên gia chứ không phải thông báo chính thức.
Vì sao Hormuz quan trọng
Đây là phần giải thích của Tin Người Việt. Hormuz là tuyến hẹp nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, một trong những tuyến vận chuyển dầu và khí hóa lỏng quan trọng nhất thế giới, nên mỗi vụ tàu bị tấn công đều tác động tới giá dầu, phí bảo hiểm tàu và chi phí vận tải. Mìn biển nguy hiểm vì không phân biệt tàu, có thể trôi và tồn tại lâu sau khi chiến sự lắng xuống. Bài báo gốc không nêu quốc tịch các thủy thủ, nên Tin Người Việt không đưa thông tin về người Việt trong các vụ này.
Với người Việt ở nước ngoài, ảnh hưởng thiết thực nhất thường là giá xăng dầu và cước vận tải. Cần lưu ý nhiều thông tin trong ngày đến từ các bên đang đối đầu, và những tuyên bố về số tàu hay số máy bay bị bắn hạ thường được điều chỉnh sau khi có xác nhận độc lập.
Đọc thêm: Sau bầu cử giữa kỳ, ông Trump cân nhắc bước tiếp theo ở Iran: “Quý vị sẽ biết rất sớm”
Nhiều thông tin trong bài là tuyên bố của các bên liên quan và chưa được xác nhận độc lập.
