Quy tắc gánh nặng công cộng (public charge) mới của Mỹ đã có hiệu lực từ ngày 18/9/2026 và ảnh hưởng đến nhiều người đang xin thẻ xanh qua diện bảo lãnh gia đình hoặc việc làm. Theo Quỹ Gia đình Kaiser (KFF) trong bản tóm tắt ngày 5/11/2026, Bộ An ninh Nội địa (DHS) công bố quy tắc cuối cùng ngày 20/7/2026, Sở Di Trú (USCIS) ban hành hướng dẫn cho viên chức ngày 18/8, và quy tắc có hiệu lực ngày 18/9. Bài này tóm tắt điều đã được các nguồn xác nhận, không thay thế tư vấn pháp lý.
Quy tắc mới thay đổi gì
Quy tắc năm 2022 chỉ tính hai loại: trợ cấp tiền mặt để duy trì thu nhập và việc nhà nước chi trả chăm sóc dài hạn trong cơ sở. Quy tắc mới bỏ các định nghĩa đó. Theo hướng dẫn của USCIS mà KFF phân tích, viên chức xem người nộp đơn có “nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào các quyền lợi công dựa trên thu nhập (means-tested)” hay không, trong tổng thể hoàn cảnh. Việc từng nhận quyền lợi không tự động dẫn đến bị từ chối.
Các ví dụ về quyền lợi dựa trên thu nhập mà KFF nêu gồm Medicaid, CHIP, SNAP (phiếu thực phẩm), WIC, nhà ở công hoặc có trợ cấp, hỗ trợ tài chính bậc đại học và trợ cấp tiền mặt. Đây là ví dụ, không phải danh sách đầy đủ. An Sinh Xã Hội, Medicare và bảo hiểm thất nghiệp không dựa trên thu nhập nên không thuộc diện này.
Ngày nộp hồ sơ quyết định điều gì
Theo Trung tâm Nguồn lực Pháp lý Di trú (ILRC), hồ sơ diện gia đình hoặc việc làm đã nộp, đã gửi hoặc đóng dấu bưu điện đến hết ngày 17/9/2026 vẫn xét theo quy tắc 2022, bất kể ngày phỏng vấn. Hồ sơ nộp từ 18/9 xét theo hướng dẫn mới. Quyền lợi nhận trước 18/9/2026 được xét theo tiêu chuẩn cũ, còn quyền lợi nhận từ ngày đó có thể bị tính nếu thuộc loại dựa trên thu nhập.
Quyền lợi được duyệt kéo dài sau ngày 18/9 vẫn có thể bị tính, trừ khi người nộp đơn chứng minh đã rút hoặc ngừng nhận. KFF lưu ý hướng dẫn chưa nói rõ cần nộp bằng chứng gì.
Ai bị xét và ai được miễn
ILRC cho biết với người đang ở Mỹ, quy tắc áp dụng cho người xin thẻ xanh (điều chỉnh tình trạng) theo diện gia đình hoặc việc làm. Quy tắc không áp dụng cho hồ sơ thẻ xanh dựa trên tị nạn, tư cách tị nạn, visa U, visa T, VAWA hay Special Immigrant Juvenile. KFF liệt kê nhóm được miễn gồm người tị nạn, người được cho tị nạn, người nhập cư vị thành niên đặc biệt, người tự bảo lãnh theo VAWA, người giữ visa T và U, một số người nhập cảnh Cuba và Haiti, và người nhập cư đặc biệt từ Afghanistan và Iraq.
ILRC cho biết quy tắc không ảnh hưởng đến nhập quốc tịch, DACA, TPS, giấy phép lao động hay việc gia hạn thẻ xanh. Với người nộp đơn ở nước ngoài, hướng dẫn mới chưa áp dụng cho diện xử lý qua lãnh sự, nhưng ILRC cho rằng các lãnh sự quán dự kiến theo chính sách tương tự.
Quyền lợi của người thân có bị tính?
Theo hướng dẫn, USCIS không tính cho người nộp đơn các quyền lợi mà người thân, kể cả con cái, nhận. Có một ngoại lệ: khi người nộp đơn có nghĩa vụ pháp lý nuôi dưỡng người thân đó và quyền lợi được cấp dựa trên thu nhập của người nộp đơn. Mẫu I-485 chỉ hỏi về quyền lợi của chính người nộp đơn, nhưng viên chức có thể hỏi về người thân trong buổi phỏng vấn, theo KFF.
Điều chưa rõ và cái giá ước tính
KFF chỉ ra những câu hỏi còn bỏ ngỏ: định nghĩa của “gánh nặng công cộng”, danh sách đầy đủ quyền lợi bị tính, bằng chứng nào chứng minh đã ngừng nhận, và cách xử lý quyền lợi dùng cho con là công dân Mỹ. DHS ước tính các khoản chuyển giao liên bang và tiểu bang có thể giảm khoảng 13,05 tỉ đô mỗi năm vì người dân ngừng đăng ký hoặc không đăng ký. DHS nhận hơn 8.800 ý kiến, phần lớn phản đối, và vẫn ban hành quy tắc như đã đề xuất. KFF ước tính nếu 10% đến 30% rút khỏi chương trình, từ 1,4 triệu đến 4,1 triệu người trong hộ có người không phải công dân có thể rời Medicaid hoặc CHIP, trong đó có 560.000 đến 1,7 triệu trẻ em là công dân Mỹ.
Góc nhìn Tin Người Việt: nên làm gì
Đây là phần phân tích, không phải tư vấn pháp lý. Với gia đình đang chuẩn bị bảo lãnh cha mẹ, anh chị em hoặc vợ chồng, ngày nộp hồ sơ I-485 là mốc cần kiểm tra trước. Đừng tự ý ngừng hoặc đăng ký thêm quyền lợi công khi chưa hỏi luật sư di trú hoặc người đại diện được Bộ Tư pháp công nhận, vì mỗi hoàn cảnh khác nhau và ILRC cho biết các vụ kiện đang diễn ra có thể làm hướng dẫn bị tạm dừng. Người đã nộp đơn nên nói chuyện với luật sư trước buổi phỏng vấn. Trẻ em là công dân Mỹ vẫn có quyền được hưởng chương trình mà các em đủ điều kiện, và quy tắc không nói quyền lợi của riêng các em bị tính cho cha mẹ, trừ ngoại lệ nghĩa vụ nuôi dưỡng nêu trên.
Đọc thêm: USCIS coi xin thẻ xanh ngay trong nước là “biệt lệ”: ai dễ bị ảnh hưởng nhất
Bài mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Mỗi hồ sơ di trú có hoàn cảnh riêng.
