Tòa Tối cao Mỹ sẽ nghe tranh luận ngày 9/12 trong vụ Bộ An ninh Nội địa (DHS) kiện D.V.D., xoay quanh việc chính phủ có được trục xuất sang nước thứ ba hay không, tức đưa người có lệnh trục xuất tới một nước không được ghi trong lệnh. Trong lúc chờ, chính sách vẫn được thi hành: ngày 29/9 Tòa ra lệnh tạm hoãn phán quyết của thẩm phán liên bang chặn chính sách này, nên ICE có thể tiếp tục thực hiện.

Vụ kiện bắt đầu từ Massachusetts
Tháng 3/2025, bốn người có lệnh trục xuất kiện ở tòa liên bang Massachusetts vì sợ bị gửi tới nước thứ ba. Thẩm phán Brian Murphy khi đó cấm chính phủ đưa họ và những người tương tự đi nếu không có thông báo bằng văn bản về nước đến và “cơ hội có ý nghĩa” để phản đối. Ông còn yêu cầu DHS đánh giá nỗi sợ bị tra tấn theo chuẩn “hợp lý” thay vì chuẩn “nhiều khả năng xảy ra hơn là không”. Người không chứng minh được nỗi sợ ấy sẽ có ít nhất 15 ngày để xin mở lại hồ sơ di trú.
Tháng 2/2026, ông Murphy ra phán quyết cuối cùng, bác bỏ chính sách trục xuất sang nước thứ ba. Ngày 18/9, Tòa phúc thẩm Vòng 1 phần lớn giữ nguyên phán quyết. Một thẩm phán của Vòng 1, Seth Aframe, viết rằng quyền phản đối việc bị trục xuất “chẳng có nghĩa gì” nếu người đó không được báo trước nước sẽ bị đưa tới. Ngày 23/9, Vòng 1 gỡ lệnh tạm hoãn của chính mình; hôm sau, Tổng biện lý Mỹ D. John Sauer quay lại Tòa Tối cao, lần thứ ba trong vụ này. Ngày 29/9, Tòa Tối cao đồng ý tạm hoãn phán quyết của ông Murphy, với ba thẩm phán Sotomayor, Kagan và Jackson bất đồng.
Hai bên lập luận ra sao
Chính phủ nói phán quyết tước đi “một công cụ thiết yếu” để trục xuất một số người, trong đó có những tội phạm nguy hiểm nhất, đồng thời gây hủy chuyến bay, tốn kém và rắc rối ngoại giao. Luật sư Trina Realmuto của Liên minh Tranh tụng Di trú Quốc gia, đại diện phía người nhập cư, nói phán quyết của ông Murphy không cấm trục xuất sang nước thứ ba, chỉ yêu cầu thực hiện đúng luật. Bà nói việc đưa người đi mà không báo trước đã khiến nhiều người bị giam kéo dài, bị đánh đập, xâm hại hoặc mất tích, thậm chí có người bị gửi tới nước đã cho họ tị nạn. Bà nhấn mạnh lệnh tạm hoãn của Tòa Tối cao “không quyết định” chính sách có hợp pháp hay không; Tòa sẽ xem xét theo luật di trú, thủ tục tố tụng công bằng và quy định chống tra tấn.
Theo Human Rights First và Refugees International, khoảng 25.000 người đã bị trục xuất sang nước thứ ba trong đợt truy quét hiện nay. Chính quyền đã ký thỏa thuận chính thức với gần ba chục nước, trong khi giới vận động nói trục xuất sang nước thứ ba không mới nhưng trước đây rất hiếm. Một người đàn ông bị gửi tới Cộng hòa Trung Phi, ông Aristides Fernandez Garcia, kể ông chỉ biết nơi đến sau nhiều giờ bay và nói “tôi cảm thấy như bị bắt cóc”.
Người có lệnh trục xuất nên chuẩn bị gì
Chính sách này áp dụng cho người có lệnh trục xuất đã có hiệu lực, thuộc mọi quốc tịch, kể cả người Việt. Thông tin chung dưới đây không thay thế tư vấn của luật sư di trú:
- Giữ bản sao lệnh trục xuất, số hồ sơ A-number, giấy gọi trình diện và các giấy tờ về lần ra tòa gần nhất ở nơi dễ lấy, kèm số điện thoại luật sư hoặc tổ chức trợ giúp pháp lý đáng tin cậy.
- Nếu bị báo sẽ bị đưa tới một nước khác với nước mình mang quốc tịch, nói ngay với viên chức ICE và luật sư rằng mình sợ bị tra tấn hoặc đàn áp ở đó, và yêu cầu được ghi nhận bằng văn bản.
- Hỏi luật sư về khả năng xin mở lại hồ sơ hoặc xin bảo vệ theo Công ước chống tra tấn (CAT), vì thời hạn nộp rất ngắn.
- Cảnh giác với những người hứa “xóa lệnh trục xuất” để lấy tiền; chỉ luật sư hành nghề hoặc người đại diện được công nhận mới được tư vấn pháp lý di trú.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Sau phiên tranh luận 9/12, Tòa Tối cao thường ra phán quyết trong vòng vài tháng. Cho tới đó, phán quyết của thẩm phán Murphy vẫn bị tạm hoãn, nghĩa là yêu cầu thông báo và cơ hội phản đối mà ông đặt ra chưa có hiệu lực. Kết quả sẽ quyết định người có lệnh trục xuất có quyền được báo trước nước đến hay không.
Đọc thêm: Nhìn lại vụ người Việt ở Houston thoát trục xuất 15 năm, bị ICE bắt lại
Bài viết chỉ cung cấp thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý.





