Nhìn lại vụ người Việt ở Houston thoát trục xuất suốt 15 năm dù đã có lệnh trục xuất từ năm 1997. Theo Fox News (12/5/2026) và thông tin từ Sở Di trú và Thực thi Hải quan Mỹ (ICE), ông Dinh Quy Nguyen bị ICE bắt tại Houston, Texas ngày 5/5/2026. Ông có tiền án âm mưu giết cảnh sát từ cuối thập niên 1980.
Hồ sơ của ông Dinh Quy Nguyen
Theo hồ sơ ICE được Fox News dẫn lại, ông Nguyen nhập cảnh Mỹ tại Honolulu, Hawaii ngày 15/12/1977. Nhiều báo địa phương Texas cho biết ông năm nay 56 tuổi.
ICE cho biết ông bị kết án tội cố ý giết người cấp nặng nhất (capital murder) chưa thành nhắm vào một cảnh sát ngày 26/10/1988. Ngày 28/6/1989, ông tiếp tục bị kết án tội đột nhập trộm cắp. Các bản tin không nêu mức án tù cụ thể.
Ngày 30/12/1997, một thẩm phán di trú ra lệnh trục xuất ông. Hội đồng Kháng cáo Di trú (BIA) giữ nguyên lệnh này ngày 26/5/1998. Tuy vậy, ông vẫn ở lại Mỹ thêm gần ba thập niên.
Vì sao không trục xuất được suốt 15 năm
Ngày 17/3/2011, nhà chức trách Texas chuyển ông sang cho ICE tạm giữ. Nhưng chỉ ba tháng sau, ngày 22/6/2011, ICE phải thả ông vì Việt Nam không nhận ông về.
Ông Gabriel Martinez, quyền Giám đốc văn phòng ICE Houston, cho biết khi đó có “một thỏa thuận với Việt Nam” ngăn việc hồi hương. Theo ICE, những công dân Việt Nam vào Mỹ trước ngày 12/7/1995 từng được hưởng giới hạn này. Trục xuất sang nước thứ ba cũng không khả thi. Hiện ông bị giam tại Trung tâm Montgomery ở Conroe, Texas, chờ trục xuất về Việt Nam.
Thỏa thuận hồi hương năm 2008
Thỏa thuận 2008: Theo NBC News, Mỹ và Việt Nam ký bản ghi nhớ về hồi hương ngày 22/1/2008. Văn bản này loại trừ khỏi diện trục xuất những người Việt đến Mỹ trước 12/7/1995, ngày hai nước lập lại quan hệ ngoại giao. Phần lớn họ là người tị nạn sau chiến tranh. Thỏa thuận tự gia hạn mỗi ba năm, nhưng việc diễn giải nó đã bị chính quyền Mỹ xem xét lại từ năm 2019.
Vì sao ICE phải thả người: Năm 2001, trong án lệ Zadvydas v. Davis, Tối cao Pháp viện Mỹ phán quyết rằng việc giam giữ sau lệnh trục xuất có giới hạn hợp lý. Sáu tháng được xem là mốc giả định. Khi việc trục xuất “không còn khả năng xảy ra trong tương lai gần”, chính phủ không được giam vô thời hạn. Người đó được thả kèm điều kiện giám sát, và có thể bị bắt lại nếu vi phạm.
Nói cách khác, lệnh trục xuất không hết hiệu lực theo thời gian. Người được thả theo diện này vẫn mang lệnh trục xuất chung thẩm. Khi nước gốc chịu nhận, ICE có thể bắt lại bất cứ lúc nào, như trường hợp ông Nguyen.
Hàng nghìn người Việt có lệnh trục xuất
Theo NBC News, năm 2019 Bộ Nội an cho biết có khoảng 7.000 người Việt có tiền án và có lệnh trục xuất chung thẩm. Phần lớn sống nhiều năm ở Mỹ, đi trình diện định kỳ, đi làm, lập gia đình.
Vụ ông Nguyen cho thấy tấm “khiên” dành cho người đến trước năm 1995 không còn chắc chắn. ICE dùng chữ “trước đây” khi nói về giới hạn hồi hương. Với các gia đình có người thân trong diện này, đây là tín hiệu cần chuẩn bị sớm, thay vì chờ tới khi bị gõ cửa.
Người có lệnh trục xuất cũ nên chuẩn bị gì?
- Nếu bạn hoặc người thân có lệnh trục xuất cũ, hãy giữ đầy đủ giấy tờ: lệnh của tòa di trú, giấy thả có giám sát (Order of Supervision), các lần trình diện.
- Tuân thủ đúng lịch trình diện với ICE. Vi phạm điều kiện giám sát là lý do để bị bắt lại.
- Gặp luật sư di trú có giấy phép để xem có cách mở lại hồ sơ, xin xóa án hoặc xin ân xá ở cấp tiểu bang hay không. Một số tiền án cũ có thể được xem xét lại.
- Cẩn thận với “dịch vụ di trú” không phải luật sư hứa xóa lệnh trục xuất nhanh. Chỉ luật sư hoặc đại diện được Bộ Tư pháp công nhận mới được tư vấn pháp lý di trú.
Đọc thêm: Mỹ trục xuất người Việt: khó khăn của người trở về. Xem thêm tin người Việt tại Mỹ.
