MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Ông Trump rút Phó Tổng thống Vance khỏi đàm phán Iran: “Chúng ta không cần thỏa thuận”

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 4 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.
Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Tổng thống Donald Trump nói Mỹ “không cần thỏa thuận với Iran” và điều Phó Tổng thống JD Vance rời nỗ lực đàm phán Iran nhằm chấm dứt cuộc chiến, theo bài đăng trên mạng xã hội ngày 12/11. Quyết định này đánh dấu một bước chuyển rõ rệt trong cách Nhà Trắng nói về cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2/2026, khi Mỹ tấn công Iran. Phó Tổng thống Vance từng được xem là người có thể giúp đàm phán kết thúc chiến tranh.

Nhà Trắng ở Washington (ảnh minh họa)
Nhà Trắng ở Washington (ảnh minh họa). Ảnh: Benjamin Henry Latrobe / Wikimedia Commons (Public domain)

Lời tuyên bố của ông Trump

Trong bài đăng, ông Trump nói “chúng ta không cần thỏa thuận với Iran” và bảo ông Vance chuyển sang điều tra các thành phố và tiểu bang do Đảng Dân chủ điều hành. Ông cũng nói Mỹ đang nắm giữ “hàng trăm tỷ đô la” của Iran và “eo biển của họ”. Về số tiền này, các phân tích cho thấy khoảng hơn 100 tỷ đô đang bị đóng băng trên toàn thế giới, nhưng chỉ khoảng 2 tỷ đô nằm trong nước Mỹ.

Trước đó trong tuần, ông Trump nói cuộc chiến đã “về cơ bản kết thúc về mặt quân sự”. Tuy vậy ông thừa nhận chiến tranh chưa chấm dứt và chỉ còn là vấn đề thời điểm nào kết thúc. Một vài nhà phân tích nhận xét ông đang tìm cách thoát khỏi cuộc chiến mà không bị coi là người thua.

Từ chiến dịch quân sự sang “kiên nhẫn chiến lược”

Theo các phân tích về nội bộ chính quyền, ông Trump đã gác lại các đợt tấn công giới hạn vào mục tiêu quân sự, hạt nhân và một số cơ sở năng lượng. Kế hoạch dùng biệt kích thu giữ khoảng 970 pound (khoảng 440 kg) uranium làm giàu 60% cũng bị bỏ lại, và việc đánh giá bom phá boongke có thể phá hủy núi Pickaxe cũng không được tiếp tục.

Ngoại trưởng Marco Rubio mô tả hướng đi mới là “kiên nhẫn chiến lược”, dựa vào áp lực kinh tế để làm suy yếu chính quyền Iran. Ông nói Tổng thống “thực sự không cần tiến hành các chiến dịch tác chiến lớn”, nhưng Mỹ có thể can thiệp nếu Iran “vượt những lằn ranh đỏ”. Đội ngũ của ông Trump cũng nói họ không còn cần một thỏa thuận hạt nhân mới hay giới hạn tên lửa của Iran, hai lý do mà ông Trump đưa ra khi mở cuộc chiến cách đây khoảng 10 tháng.

Điều vẫn chưa thay đổi

  • Eo biển Hormuz bị Iran làm gián đoạn ngay sau cuộc tấn công đầu tiên và chỉ mở lại một phần; Hải quân Mỹ vẫn dẫn đường cho tàu chở dầu qua đây.
  • Vòng phong tỏa của Hải quân Mỹ đối với dầu Iran vẫn tiếp tục và chưa có kế hoạch chấm dứt, nghĩa là sự hiện diện quân sự lớn của Mỹ trong khu vực vẫn còn.
  • Khoảng 970 pound uranium làm giàu 60% vẫn nằm sâu dưới lòng đất, theo ông Trump là “họ không có gì” vì chúng bị chôn dưới hàng nghìn tấn đá.

Chuyên gia cho rằng việc lấy lại số nhiên liệu này, nếu có, vẫn cần nhiều tháng đến nhiều năm nữa mới có thể chế tạo được vũ khí. Ông Karim Sadjadpour của Quỹ Carnegie nhận xét ông Trump “bắt đầu cuộc chiến với suy nghĩ mình sẽ là anh hùng”, nay đang tìm cách kết thúc mà không bị xem là kẻ thua.

Vì sao ông Vance bị rút khỏi bàn đàm phán

Ông Vance từng được sắp xếp làm việc trực tiếp với ông Mohsen Rezaei, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran. Có bài phân tích nêu rằng ông Vance đã quy trách nhiệm cuộc chiến cho việc Đảng Cộng hòa thất bại trong bầu cử giữa kỳ vừa qua. Đây là một cách giải thích, chưa phải xác nhận chính thức từ Nhà Trắng. Phía Iran, theo ông Mohammad Bagher Qalibaf, trưởng đoàn đàm phán, nói các quan chức Mỹ nhờ Tổng thống Nga Putin giúp sắp xếp các cuộc nói chuyện; Nhà Trắng không trả lời trực tiếp cáo buộc này. Iran cũng không đồng ý nói chuyện về hồ sơ hạt nhân cho đến khi có lệnh ngừng bắn chính thức.

Ý nghĩa với người Mỹ gốc Việt

Với nhiều gia đình người Việt ở Mỹ, câu hỏi thiết thực nhất là giá xăng, giá hàng hóa và việc người thân đang phục vụ trong quân đội ở vùng Trung Đông. Giá dầu Brent ngày 13/11 vào khoảng 95,89 đô một thùng, gần như không đổi trong ngày. Việc Hormuz chưa mở hoàn toàn và vòng phong tỏa còn tiếp tục khiến thị trường năng lượng khó dự đoán, còn việc rút ông Vance ra khỏi đàm phán cho thấy Washington không vội tìm một giải pháp ngoại giao ngay.

Tình hình có thể đổi nhanh tùy vào các phản ứng của Iran và các sự cố trên biển. Những tuyên bố mới của ông Trump cho đến nay chưa đi kèm một kế hoạch cụ thể để kết thúc phong tỏa hay chấm dứt chiến tranh.

Đọc thêm: Ông Trump nói chiến sự Iran “về cơ bản đã kết thúc” sau khi gặp Thủ tướng Qatar

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com