Tổng thống Donald Trump hôm 9/11 và 10/11 (giờ Mỹ) nói chiến sự Iran “về cơ bản đã kết thúc” về mặt quân sự sau khi gặp Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani tại Washington, nhưng nói lực lượng Mỹ vẫn sẵn sàng hành động nếu Tehran không ký một thỏa thuận “rất mạnh”. Lệnh phong tỏa hải quân các cảng Iran vẫn giữ nguyên, trong khi Iran bác tin đang đàm phán với Mỹ.

Ông Trump nói gì
Ông Trump nói Mỹ “chỉ đang giữ nguyên hiện trạng”, Iran đã bị “chặt đầu” nhưng vẫn cần một giải pháp lâu dài về chương trình hạt nhân. Ông cho rằng Qatar, Ả Rập Xê Út, UAE, Bahrain và Kuwait đã thúc giục ông tránh các đợt tấn công mới, và việc nối lại không kích là “rất khó xảy ra” nếu có thỏa thuận mạnh. Ông cũng nói Mỹ đã xác định 38 cây cầu ở Iran có thể bị phá trong một giờ, nhưng muốn tránh hạ tầng dân sự vì phải mất cả thập niên mới xây lại. Ông khẳng định chỉ khoảng 10% tên lửa và 15% máy bay không người lái của Iran còn hoạt động; đây là phát biểu của ông Trump chứ chưa được xác nhận độc lập.
Thủ tướng Qatar, người đóng vai trò trung gian chính với Tehran, nói đã có “những cuộc thảo luận tích cực” với ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance về việc đạt thỏa thuận. Nhà Trắng từ chối bình luận. Chưa có thỏa thuận nào được công bố.
Iran đáp lại thế nào
Ông Mohsen Rezaei, quan chức an ninh cấp cao của Iran, gọi chuyện đàm phán là “tin giả” và nói đã “đến lúc đầu hàng trước bảy điều kiện” của Tehran: chấm dứt phong tỏa cảng, dỡ bỏ trừng phạt, trả lại tài sản bị đóng băng, bồi thường chiến tranh và chấm dứt các hành động thù địch trong khu vực, gồm cả các chiến dịch của Israel ở Lebanon. Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói ngoại giao đã đình trệ sau kết quả bầu cử Mỹ và gần đây không có trung gian nào tới Tehran.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei nói Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz trong hai ngày nếu Mỹ dỡ bỏ trừng phạt, phong tỏa hải quân và các biện pháp khác; Iran không chuyển uranium làm giàu ra nước ngoài, và việc thanh sát các cơ sở hạt nhân bị hư hại chưa thể tiến hành. Tổng thống Masoud Pezeshkian nói Iran sẵn sàng đàm phán. Bản dự thảo của các nước trung gian được cho là gồm việc Mỹ nới phong tỏa và trả tiền bị đóng băng, đổi lại Iran cho thanh sát hạt nhân và mở Hormuz; một đề xuất khác được tường thuật cho phép Iran làm giàu uranium tới 3,67% trên lãnh thổ nước mình đổi lấy việc mở băng tài sản. Điểm mắc chính là bên nào hành động trước.
Phong tỏa, tàu chở dầu và tên lửa Houthi
Ngoại trưởng Marco Rubio nói chưa thể có đột phá và gọi các điều kiện của Iran là “phi lý” và “không thực tế”. Ông bảo vệ cuộc tấn công vào một hệ thống phòng không trên đảo Qeshm là hành động tự vệ. Lực lượng Mỹ hôm Thứ Bảy 7/11 đã bắn vô hiệu tàu hàng M/V Huda ở vịnh Oman khi tàu này rời một cảng Iran bất chấp cảnh báo, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Lực lượng Vệ binh Cách mạng nói ba tàu chở dầu mà họ gọi là “không tuân thủ” bốc cháy khi đi qua Hormuz; một phóng viên truyền hình nhà nước Iran nói 11 tàu chở dầu đã bị “vô hiệu hóa” trong 10 ngày.
Mỹ cũng đã lập Lực lượng Đặc nhiệm Iron Gate để hạn chế hàng hóa bị trừng phạt và vũ khí tiên tiến đi qua biên giới đất liền và biển Caspi của Iran; Vệ binh Cách mạng bác bỏ nỗ lực này. Trước chiến sự, khoảng một phần năm lượng dầu khí thế giới đi qua Hormuz; từ cuối tháng 2, tuyến này bị hạn chế. Ngoài ra, Ả Rập Xê Út nói đã đánh chặn hai tên lửa đạn đạo và hai tên lửa hành trình bay về Riyadh, mảnh vỡ trúng một tòa nhà của Aramco; phong trào Houthi ở Yemen bị nêu tên nhưng chưa nhận trách nhiệm.
Ngoại giao tuần tới
Thổ Nhĩ Kỳ nói Qatar sẽ đón ông Vance và Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran vào tuần tới; hãng tin Tasnim của Iran phủ nhận có cuộc gặp nào được lên kế hoạch. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan nói Ankara không muốn leo thang, và quan chức UAE Anwar Gargash cho rằng một giải pháp toàn diện rất khó, cả khu vực nên chuẩn bị cho giai đoạn bất định kéo dài. Thổ Nhĩ Kỳ cảnh báo nếu đàm phán thất bại, Mỹ có thể tấn công lần nữa.
Trong nước, chiến sự đã trở thành gánh nặng chính trị: đảng Cộng hòa mất cả hai viện Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa kỳ, và nhiều người đổ lỗi cho cuộc chiến cùng giá xăng cao.
Đọc thêm: Mỹ lập Lực lượng Đặc nhiệm Iron Gate để chặn đường bộ và biển Caspi vào Iran





