Nhìn lại vụ cần sa Victoria: hai người gốc Việt lãnh án

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 5 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.

Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Hai người đàn ông lớn lên ở Việt Nam vừa nhận mức án 12 năm rưỡi tù trong vụ trồng cần sa ở Victoria được cảnh sát bang này xem là lớn nhất từ trước tới nay tính theo khối lượng. Theo ABC News ngày 21/9/2026, Tòa Hạt (County Court) Victoria tuyên án Duy Duc Dao và Quoc Van Tran, cùng 36 tuổi, sau khi cả hai nhận tội trồng cần sa với số lượng thương mại cực lớn tại một khu đất ở Toolamba, gần Shepparton, phía bắc tiểu bang.

Nhà ga Shepparton, phía bắc tiểu bang Victoria, gần nơi phát hiện vụ trồng cần sa (ảnh minh họa). Ảnh: Alison Newman / Wikimedia Commons (CC0)

Diễn biến vụ án

Cảnh sát Victoria đột kích khu đất ở Toolamba ngày 9/2/2022. Bên trong hai nhà kính có hệ thống đèn và tưới, họ tìm thấy 8.805 cây cần sa.

Tổng khối lượng thu giữ khoảng 5,1 tấn, gấp hơn 20 lần ngưỡng “số lượng thương mại cực lớn” theo luật bang. Cảnh sát ước tính lô hàng trị giá từ 22 đến 26 triệu đô la Úc nếu bán sỉ. Công tơ điện và đồng hồ nước tại khu đất đã bị can thiệp để che giấu hoạt động.

Năm người bị bắt hôm đó, gồm Dao, Tran và ba người khác. Theo ABC, ba người còn lại bị cho là đã bỏ trốn khi đang tại ngoại, ngay trước ngày ra tòa, và đến nay vẫn chưa bị bắt lại.

Phán quyết của tòa

Thẩm phán Pardeep Tiwana tuyên mỗi người 12 năm 6 tháng tù, với thời gian tối thiểu phải thụ án trước khi được xét ân xá là 8 năm 4 tháng. Hai bị cáo dự phiên tòa qua video từ nhà tù, bản án được thông dịch sang tiếng Việt.

Tại tòa, phía bào chữa cho biết cả hai chưa từng có tiền án, lớn lên trong cảnh nghèo ở Việt Nam và đang gửi tiền nuôi gia đình bên nhà. Dao khi đó thất nghiệp, nợ khoảng 70.000 đô la và hôn nhân đổ vỡ; Tran từng làm nhiều nghề và đi làm nông thời vụ. Đại dịch COVID-19 được nêu là một áp lực tài chính.

Hai người nói ban đầu không biết công việc liên quan đến ma túy. Tuy nhiên, thẩm phán nhận định họ không tìm cách rời đi khi đã rõ mục đích thật, và họ “không chỉ là người trông cây”. Theo ABC, Tran nhiều khả năng bị trục xuất khi mãn hạn tù.

Luật ma túy của Victoria

Ở Victoria, tội trồng cây gây nghiện được quy định trong Đạo luật Ma túy, Chất độc và Chất bị kiểm soát 1981 (Drugs, Poisons and Controlled Substances Act). Luật chia theo mức số lượng:

“Số lượng thương mại” với cần sa: từ 25 kg hoặc 100 cây trở lên, mức án tối đa 25 năm tù.
“Số lượng thương mại cực lớn”: từ 250 kg hoặc 1.000 cây trở lên, mức án tối đa là tù chung thân, kèm phạt tiền.
Trong vụ Toolamba, số cây gần gấp 9 lần và khối lượng gấp hơn 20 lần ngưỡng cao nhất, nên đây là nhóm tội nặng nhất của luật này.

Về di trú, Điều 501(3A) Luật Di trú liên bang (Migration Act 1958) buộc phải hủy visa của người không có quốc tịch Úc nếu họ bị kết án từ 12 tháng tù trở lên và đang thụ án toàn thời gian. Người bị hủy visa có thể xin xem xét lại, nhưng phải chứng minh mình đáp ứng “bài kiểm tra tư cách” (character test) hoặc có lý do khác để được giữ visa.

Góc nhìn Tin Người Việt

Vụ Toolamba không phải trường hợp riêng lẻ. Ở tiểu bang New South Wales, nhiều phiên tòa gần đây cho thấy cùng một khuôn mẫu: người lao động Việt quá hạn visa hoặc đang nợ nần được nhận vào “trông vườn” với tiền công thấp. Năm 2025, tòa ở NSW xử ông Van Moui Nguyen, 56 tuổi, trông 188 cây ở Muswellbrook; năm 2026, Tòa Hạt Orange xử ông Pham Huynh, 42 tuổi, được trả 200 đô la để chăm 178 cây gần Lithgow.

Điểm khác biệt là quy mô và vai trò. Ở các vụ nhỏ, tòa ghi nhận bị cáo ở “đáy” đường dây, bị lợi dụng vì hoàn cảnh, nên mức án chỉ khoảng một đến hai năm. Ở Toolamba, khối lượng quá lớn và thẩm phán cho rằng hai người có vai trò nhiều hơn người trông cây, nên án nặng hơn nhiều lần.

Bài học rõ nhất là người làm thuê ở tầng thấp thường gánh hậu quả nặng nề: án tù, mất visa và bị trục xuất. Trong khi đó, những người bỏ trốn trong vụ này vẫn chưa bị đưa ra tòa.

Cẩn thận lời mời “trông nhà, chăm vườn”

Nhiều lời mời “làm nông”, “trông nhà” hay “chăm vườn” được truyền miệng hoặc đăng trên mạng xã hội, nhắm vào người Việt đang khó khăn tài chính hoặc không còn visa hợp lệ. Một số dấu hiệu cần cảnh giác:

Tiền công trả bằng tiền mặt, không hợp đồng, chủ lao động không đưa ra được giấy tờ.
Được yêu cầu ăn ngủ luôn tại chỗ làm, không được tự do ra vào hoặc luôn có người đi kèm.
Nhà có cửa sổ bị che kín, nhiều đèn công suất lớn, quạt hút gió chạy suốt ngày đêm.
Bị dọa nạt, bị ép làm để trả nợ hoặc bị giữ giấy tờ tùy thân.

Cảnh sát Liên bang Úc (AFP) khuyến khích người nghi mình bị ép làm việc hoặc bóc lột báo tin qua số 131 237 (131 AFP), hoặc gọi 000 khi khẩn cấp. Hội Chữ thập đỏ Úc có đường dây tư vấn bảo mật 1800 113 015. Người gặp vấn đề visa nên tìm luật sư di trú có đăng ký hoặc dịch vụ trợ giúp pháp lý, thay vì nhận những công việc không rõ ràng.

Đọc thêm: Nhìn lại vụ 617 cây cần sa ở Stoke-on-Trent. Xem thêm tin người Việt tại Úc.