MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump Tập Cận Bình Putin ở Thâm Quyến: tuyên bố 4 điểm, Ukraine vắng mặt

Nô lệ hiện đại ở Anh: công dân Việt Nam đứng thứ ba với 1.998 hồ sơ năm 2025

Nô lệ hiện đại ở Anh vẫn là vấn đề lớn với công dân Việt Nam: năm 2025, Bộ Nội vụ Anh ghi nhận 1.998 hồ sơ chuyển giới thiệu người Việt là nạn nhân tiềm năng, đứng thứ ba trong tất cả các quốc tịch. Con số công bố ngày 19/2/2026 thấp hơn 7% so với 2.150 hồ sơ của năm 2024, trong lúc tổng số hồ sơ của cả nước Anh tăng 22% lên mức cao nhất từ khi hệ thống ra đời.

Trụ sở Bộ Nội vụ Anh ở London
Trụ sở Bộ Nội vụ Anh ở London. Ảnh: Steph Gray / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

Con số của năm 2025

Hệ thống chuyển giới thiệu quốc gia (NRM) là kênh để cảnh sát, chính quyền địa phương và một số tổ chức được ủy quyền đưa người nghi là nạn nhân buôn người hoặc lao động cưỡng bức vào diện xem xét. Năm 2025, hệ thống nhận 23.411 hồ sơ, so với 19.117 hồ sơ của năm 2024. Người mang quốc tịch Anh chiếm 5.110 hồ sơ (22%), người Eritrea 3.083 (13%), và người Việt 1.998 (9%).

Nhóm lớn nhất trong hồ sơ người Việt là đàn ông trưởng thành khai bị bóc lột sức lao động: 556 hồ sơ, tương đương 28% số hồ sơ người Việt, giảm nhẹ so với 567 hồ sơ năm trước. Nhóm đàn ông vừa bị bóc lột lao động vừa bị ép phạm pháp tăng từ 242 lên 270, còn nhóm chỉ bị ép phạm pháp tăng từ 109 lên 129. Trẻ em trai khai bị bóc lột lao động giảm 30%, từ 128 xuống 90 hồ sơ.

Một chỉ số khác cho thấy hướng đi của các vụ việc: Việt Nam là quốc gia thứ tư trong danh sách nơi bị bóc lột ở nước ngoài, với 891 hồ sơ năm 2025, giảm 21% so với 1.131 hồ sơ năm 2024. Ngoài NRM còn có kênh thông báo bắt buộc (DtN) dành cho người lớn không đồng ý bị chuyển giới thiệu. Lượt thông báo liên quan người Việt giảm 30%, từ 776 xuống 543, và Việt Nam đứng thứ ba trong năm 2025 sau khi đứng thứ hai năm 2024.

Một hồ sơ không phải là bản án

Chuyển giới thiệu vào NRM chưa phải là kết luận. Bước đầu là quyết định “căn cứ hợp lý”: người ra quyết định phải thấy, dựa trên các yếu tố khách quan, có cơ sở hợp lý để tin người đó là nạn nhân. Bước sau là quyết định “căn cứ dứt khoát”, tức là xét theo mức cân nhắc xác suất, thông tin đã đủ để coi người đó là nạn nhân.

Ở Anh và xứ Wales, người lớn có quyết định căn cứ hợp lý tích cực và được hỗ trợ theo hợp đồng chăm sóc nạn nhân nô lệ hiện đại có thể được bố trí chỗ ở khi cần, hỗ trợ tài chính và một nhân viên hỗ trợ riêng. Sau quyết định căn cứ dứt khoát tích cực, họ được hỗ trợ thêm ít nhất 45 ngày. Nếu quyết định là tiêu cực, thời gian hỗ trợ chuyển tiếp chỉ 9 ngày. Người lớn phải đồng ý mới được chuyển giới thiệu, trẻ em thì không cần.

Trong báo cáo thống kê mới hơn, cho 12 tháng đến tháng 6/2026 và công bố ngày 24/9/2026, tổng số hồ sơ lên 25.373, tăng 5% so với 24.108 của 12 tháng đến tháng 3/2026. Bản tóm tắt này không nêu riêng số hồ sơ người Việt, nên con số 1.998 của năm 2025 vẫn là mốc đầy đủ nhất hiện có.

Chính sách hồi hương với Việt Nam

Cùng lúc, chính phủ Anh siết việc đưa người không có quyền ở lại về nước. Ngày 29/10/2025, Thủ tướng Keir Starmer và Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood công bố Kế hoạch Đối tác Di trú tăng cường với Việt Nam. Thỏa thuận gồm chia sẻ dữ liệu sinh trắc học, đơn giản hóa giấy tờ và chia sẻ tình báo để triệt phá các đường dây đưa người trái phép.

Chính phủ Anh cho biết thời gian xử lý giấy tờ trong các hồ sơ có đủ chứng cứ giảm 75%, về lâu dài gần 90%, và số người Việt bị đưa về có thể tăng gấp 4 lần. Ông Starmer nói người đến Anh trái phép “sẽ bị đưa về nhanh chóng”. Đây là những số liệu do chính phủ Anh đưa ra, chưa có kiểm chứng độc lập. Cũng theo chính phủ, tháng 4/2024 người Việt chiếm 20% số người vượt eo biển bằng thuyền nhỏ, gấp 10 lần cùng kỳ năm trước.

Người Việt bị đưa về từ Anh có thể được hỗ trợ qua Pacific Links Foundation trong tối đa 12 tháng sau khi đến Việt Nam. Trang hướng dẫn của chính phủ, cập nhật ngày 15/9/2026, nêu rõ người về nước phải liên hệ tổ chức này trong vòng 3 tháng kể từ ngày về mới được hỗ trợ.

Gọi ai khi bản thân hoặc người quen bị ép làm việc

Dấu hiệu thường gặp trong các vụ như vậy là bị giữ hộ chiếu, bị buộc trả khoản nợ vượt biển không dứt, hoặc không được tự do đi lại. Nếu đang gặp nguy hiểm tức thì, gọi 999. Nếu cần tư vấn hoặc muốn báo tin, Đường dây Modern Slavery & Exploitation Helpline nhận cuộc gọi qua số 08000 121 700.

Hiện đường dây mở từ 12 giờ trưa đến 5 giờ chiều, bảy ngày một tuần, “cho đến khi có thông báo mới”, và trang web của họ ghi biểu mẫu báo tin trực tuyến đang tạm ngưng. Người gọi có thể yêu cầu giữ kín thông tin hoặc ẩn danh hoàn toàn. Đường dây sẽ xin phép trước khi chuyển thông tin cho nơi khác, trừ trường hợp có nguy hiểm trước mắt hoặc rủi ro cho trẻ em.

Người từng bị ép lao động nhưng không tự tin trình bày bằng tiếng Anh nên nhờ phiên dịch khi gặp cảnh sát hoặc luật sư. Việc có mặt trong hồ sơ NRM không thay thế một đơn xin cư trú, nên người trong cuộc cần tìm luật sư hoặc cố vấn di trú có đăng ký hành nghề để biết mình thuộc diện nào.

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com