MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Thượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Đến khoảng 10h sáng 19/11 (giờ Việt Nam), cuộc họp ba bên giữa Tổng thống Donald Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin ở Thâm Quyến chưa bắt đầu và chưa có kết quả nào được công bố. Điện Kremlin cho biết phiên họp dự kiến khai mạc lúc 14h30 giờ địa phương (13h30 giờ Việt Nam) và kéo dài không quá một tiếng. Đây là lần đầu ba nhà lãnh đạo ngồi chung bàn, bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC.

Thâm Quyến, Trung Quốc (ảnh minh họa)
Thâm Quyến, Trung Quốc (ảnh minh họa). Ảnh: Fumikas Sagisavas / Wikimedia Commons (CC0)

Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận lịch họp từ ngày 16/11 nhưng không nêu chương trình.

Những cuộc gặp đã diễn ra

Ông Tập đón ông Trump tại sân bay Thâm Quyến hôm 18/11, sau khi ông Trump rời Manila, nơi ông ký một thỏa thuận thương mại với Philippines. Tối cùng ngày, ba nhà lãnh đạo gặp nhau ngắn trong tiệc chào mừng. Ông Trump và ông Putin bắt tay, ôm nhau; phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói hai bên chưa có cuộc làm việc thực chất.

Trước đó ông Tập và ông Putin đã gặp riêng. Ông Tập gọi ông Putin là “người bạn cũ”, còn ông Putin nói quan hệ Nga-Trung mang lại sự ổn định cho một thế giới nhiều biến động.

Hôm nay ông Trump có phiên họp lãnh đạo APEC và một cuộc gặp riêng với ông Tập ngay trước phiên ba bên. Điện Kremlin nói một cuộc gặp riêng Trump-Putin đang được chuẩn bị, nhưng chưa có xác nhận về giờ giấc.

Những hồ sơ trên bàn

Vũ khí hạt nhân là chủ đề chính. Hiệp ước New START, thỏa thuận hạn chế hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga, đã hết hạn hồi tháng 2. Ông Trump muốn một thỏa thuận mới có cả Trung Quốc. Bắc Kinh có hơn 600 đầu đạn, còn Mỹ và Nga mỗi nước có hơn 5.000, nên Trung Quốc ít có lý do chấp nhận trần giới hạn. Ông Yuri Ushakov, cố vấn đối ngoại của ông Putin, cho biết ba bên đang bàn thảo một dự thảo tuyên bố chung; chưa rõ tuyên bố có được ban hành hay không.

Về Iran, ông Trump muốn đưa cuộc chiến vào nghị trình. Mỹ và Iran đang xung đột, giá năng lượng tăng và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Mỹ cho rằng Trung Quốc và Nga dùng thương mại để nâng đỡ Tehran.

Ukraine là điểm chưa rõ. Ngày 13/11, Nhà Trắng nói cuộc chiến sẽ không nằm trong nghị trình ba bên. Ngày 16/11, ông Trump nói ông sẽ nêu vấn đề này với cả ông Putin và ông Tập. Ông Ushakov nói chủ đề có thể được nhắc tới. Kyiv và các nước châu Âu không có mặt, và nhiều nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại một thỏa thuận được bàn mà không có họ, như cuộc gặp Trump-Putin ở Alaska năm ngoái, vốn không đem lại thỏa thuận nào.

Về thương mại, các quan chức Mỹ nói họ không chờ đợi thông báo thuế quan mới. Cuộc gặp song phương Trump-Tập dự kiến bàn việc thực thi thỏa thuận hiện có, lượng nông sản Trung Quốc mua của Mỹ, đất hiếm và hạn chế bán chip tiên tiến. Sau cuộc họp của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer với Phó Thủ tướng Hà Lập Phong, phía Mỹ nói Trung Quốc chưa thực hiện đủ cam kết. Thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ-Trung hết hạn ngày 10/1 năm tới. Hiện chưa có thông tin về việc Đài Loan có được nêu ra hay không.

Lập trường các bên

Washington nhấn mạnh kiểm soát vũ khí và Iran, đồng thời tránh nói trước về Ukraine. Điện Kremlin nói các chủ đề chính đã được thống nhất và hy vọng một phần buổi họp mở cho báo chí; Bắc Kinh, với tư cách chủ nhà, có quyền quyết định cuối cùng. Phía Trung Quốc nói ba nhà lãnh đạo sẽ trao đổi sâu về hòa bình toàn cầu và nhấn mạnh ổn định chiến lược. Có thông tin cho rằng ông Putin muốn một dàn xếp kiểu Yalta, còn Bắc Kinh ngần ngại can dự trực tiếp vào đàm phán hòa bình Ukraine; hai thông tin này chưa được các bên xác nhận.

Thuế 12,5% và hàng Việt Nam

Với Việt Nam, hồ sơ thương mại quan trọng hơn cuộc họp ba bên. Theo phân tích về thương mại Mỹ-Việt, Việt Nam đang chịu mức thuế bổ sung 12,5% theo hành động Điều 301 của Mỹ về nhập khẩu liên quan đến lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ 24/7/2026 và áp dụng với 60 nền kinh tế. Malaysia chịu 10%. Vì sao mức của Việt Nam cao hơn thì chưa được giải thích.

Năm 2024, theo số liệu của Cục Thương mại Quốc tế Mỹ, Mỹ nhập từ Việt Nam 136,6 tỉ đô la hàng hóa, trong đó có 13,2 tỉ đô la đồ nội thất, 8,8 tỉ đô la giày dép và 8,2 tỉ đô la quần áo. Đây là những mặt hàng người Việt ở Mỹ mua hằng ngày hoặc buôn bán trong tiệm.

Tháng 8, Nhà Trắng xếp Việt Nam và Malaysia vào nhóm 2 trong danh sách theo dõi hàng trung chuyển, khi lượng linh kiện và công nghệ Trung Quốc tăng. Một số nhà phân tích đã phản bác cách tính của báo cáo này. Trong 10 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch ngoại thương Việt Nam vượt 1.010 tỉ đô la, và các nhà máy có vốn nước ngoài chiếm 81,2% xuất khẩu. Nghĩa là nếu Mỹ và Trung Quốc siết hoặc nới thương mại, chuỗi cung ứng đặt ở Việt Nam chịu tác động trước tiên.

Điều người Việt ở Mỹ nên theo dõi

Một thỏa thuận thương mại Mỹ-Trung, nếu có, có thể làm giá hàng điện tử và linh kiện ổn định hơn. Nếu đình chiến hết hạn ngày 10/1 mà không gia hạn, thuế có thể tăng lại. Giá xăng và vận chuyển còn phụ thuộc vào cuộc xung đột với Iran.

Chủ tiệm nhập hàng từ Việt Nam nên hỏi nhà cung cấp về giấy chứng nhận xuất xứ và nguồn linh kiện. Hàng bị nghi trung chuyển từ Trung Quốc có thể bị tính thuế cao hơn nhiều; một bài phân tích về thuế nêu mức 40% cho hàng trung chuyển theo lệnh hành pháp năm 2025, nhưng cách áp dụng hiện nay cần kiểm với nhà môi giới hải quan.

Ông Trump và ông Tập còn dự kiến gặp nhau ít nhất một lần nữa vào tháng 12 tại hội nghị G20 ở Doral, Florida. Việt Nam sẽ đăng cai APEC năm 2027. Kết quả chính thức của buổi họp hôm nay chỉ rõ sau khi các bên công bố, có thể bằng tuyên bố chung hoặc bằng ba bản phát biểu riêng.

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com