Quốc hội Mỹ chỉ còn khoảng ba tuần để thông qua ngân sách mới trước ngày 11/12, khi luật chi tiêu tạm thời hết hiệu lực. Các nghị sĩ Dân chủ đang chia rẽ về việc có nên dùng hạn chót này để cắt tiền cho cuộc chiến Iran hay không, và nhiều người trong Quốc hội cho rằng nguy cơ chính phủ liên bang đóng cửa (shutdown) đang tăng. Quốc hội nghỉ lễ Tạ Ơn và chỉ họp lại ngày 30/11, tức chỉ còn vài ngày làm việc trước hạn chót.

Hạn chót 11/12 và vì sao khó có thỏa thuận
Hiện chưa có đạo luật chi tiêu thường niên nào cho năm tài khóa 2027 được ban hành. Chính phủ đang vận hành bằng một luật chi tiêu tạm thời, giữ ngân sách ở mức gần với năm trước. Luật này hết hiệu lực sau ngày 11/12. Nếu Quốc hội không thông qua luật mới, các cơ quan sống bằng ngân sách thường niên sẽ rơi vào tình trạng ngừng cấp vốn từ ngày 12/12.
Muốn thông qua một luật tạm thời mới, Thượng viện cần 60 phiếu. Đảng Cộng hòa nắm 53 ghế cho đến khi Quốc hội khóa mới tuyên thệ ngày 3/1, nên họ cần ít nhất 7 phiếu Dân chủ.
Nút thắt là chiến tranh Iran. Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen (Dân chủ, Maryland) nói ngày 10/11 rằng ông sẽ không ủng hộ dự luật tài trợ nào nếu nó không cắt vốn cho cuộc chiến. Thượng nghị sĩ Patty Murray, người đứng đầu phía Dân chủ trong Ủy ban Chuẩn chi Thượng viện, cho biết phe bà sẽ chặn ngân sách quốc phòng khoảng 1.500 tỉ đô la và gần 70 tỉ đô la mà chính quyền xin riêng cho chiến sự.
Phía Cộng hòa đứng ở chiều ngược lại. Lãnh đạo đa số Thượng viện John Thune gọi việc gài hạn chế vào luật chi tiêu là một yêu cầu “không thực tế” và cảnh báo nó sẽ dẫn đến đóng cửa chính phủ. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cũng không chấp nhận giới hạn quyền chiến tranh của Tổng thống Trump.
Phe Dân chủ chưa thống nhất
Không phải mọi nghị sĩ Dân chủ đều muốn đi đến cùng. Thượng nghị sĩ Jack Reed nói điều thiết yếu là không để chính phủ đóng cửa, dù vẫn muốn phản ánh sự phản đối chiến tranh của cử tri. Dân biểu Rosa DeLauro đề nghị một luật tạm thời ngắn, kéo đến tháng 2, khi đảng Dân chủ đã nắm Hạ viện và có thêm ghế ở Thượng viện, để không làm hỏng chương trình ngân sách của họ. Lãnh đạo thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries cho biết các nhà chuẩn chi đang đàm phán một gói tài trợ hoặc luật tạm thời, đồng thời nhắc lại rằng cuộc chiến “nên chấm dứt ngay hôm nay”.
Vấn đề này cũng đan vào cuộc đua nội bộ chức lãnh đạo Dân chủ ở Thượng viện, nơi Thượng nghị sĩ Chuck Schumer đang có lợi thế trước Van Hollen. Ông Schumer gọi cuộc chiến là thất bại lớn về chính sách đối ngoại nhưng chưa nói phe Dân chủ có giữ phiếu hay không. Tính đến ngày 18/11, chưa có lãnh đạo nào công bố kế hoạch cụ thể, và còn bỏ ngỏ thời hạn của luật tạm thời tiếp theo cùng việc có kèm điều khoản về Iran hay không.
Điều gì xảy ra nếu chính phủ đóng cửa
Người Việt ở Mỹ từng trải qua đợt đóng cửa kéo dài hơn 40 ngày bắt đầu từ 1/10/2025, nên nhiều gia đình đã biết phần nào hậu quả. Hướng dẫn của Văn phòng Quản lý Nhân sự Liên bang (OPM) cho thấy cách vận hành khi ngừng cấp vốn.
- Nhân viên liên bang bị cho nghỉ không lương (furlough) không được làm việc. Nhân viên thuộc diện “ngoại lệ”, như nhân viên TSA, vẫn đi làm, nhưng tiền lương chỉ được trả sau khi có ngân sách mới.
- Bảo hiểm sức khỏe liên bang (FEHB) vẫn có hiệu lực, và lương hưu liên bang vẫn được chi trả.
- Việc nhân viên bị cho nghỉ có được trả lương bù hay không do Quốc hội quyết định bằng luật, không tự động.
- Chương trình an sinh xã hội, Medicare và Medicaid có nguồn tiền riêng nên không bị cắt. Trong đợt đóng cửa năm 2025, Cơ quan An sinh Xã hội cho biết khoảng 12% nhân viên bị cho nghỉ, một số việc như xác minh phúc lợi bị ngưng.
- Bộ Nông nghiệp từng cho biết các chương trình cốt lõi như SNAP (phiếu thực phẩm) và WIC tiếp tục “tùy theo nguồn tiền sẵn có”, nghĩa là nếu kéo dài, tiền có thể cạn.
Với gia đình quân nhân, quân nhân tại ngũ vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ trong thời gian đóng cửa, nhưng lương có thể bị chậm nếu Quốc hội không kịp thông qua ngân sách. Nhiều gia đình có người trên các tàu hải quân đang triển khai ở Trung Đông.
Gia đình nên chuẩn bị gì
Vẫn có khả năng Quốc hội đạt thỏa thuận ở phút chót. Dù vậy, nếu bạn hoặc người thân làm việc cho chính phủ liên bang, hoặc làm thầu cho một cơ quan liên bang, hãy chuẩn bị sẵn một khoản chi tiêu cho 4 đến 6 tuần, chưa dựa vào việc được trả bù.
Nếu bạn đang chờ giải quyết hồ sơ ở một cơ quan liên bang, hãy kiểm tra trang web chính thức của cơ quan đó trước ngày 11/12. Mỗi cơ quan công bố kế hoạch vận hành riêng khi hết ngân sách, và các dịch vụ như hộ chiếu, an sinh xã hội, nhập cảnh có thể bị ảnh hưởng khác nhau. Trong đợt đóng cửa năm 2025, Bộ An ninh Nội địa cho biết việc xử lý hộ chiếu nhìn chung ít thay đổi.
Người nhận SNAP cần theo dõi thông báo của cơ quan phụ trách tại tiểu bang mình, vì việc phát phúc lợi tháng 12 phụ thuộc vào cách tiểu bang và liên bang xử lý nguồn tiền.
Những mốc cần theo dõi
Quốc hội họp lại ngày 30/11. Hạn chót là 11/12. Từ 3/1, đảng Dân chủ nắm Hạ viện trong Quốc hội mới, nên một số nghị sĩ Dân chủ muốn kéo ngân sách sang tháng 2, trong khi những người khác muốn dùng hạn chót để gây áp lực. Phía Cộng hòa nói họ ưu tiên việc tài trợ chính phủ cùng việc xác nhận đề cử trước tháng Giêng.
Kết quả tùy vào việc có đủ thượng nghị sĩ Dân chủ ủng hộ một luật tạm thời không kèm giới hạn về Iran hay không, hay hai đảng tìm được công thức trung gian. Hiện chưa có thông tin về việc các lãnh đạo đã đồng ý với phương án nào.





