MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Alaska: bà Peltola dẫn ông Sullivan khoảng 5.800 phiếu, ngày 18/11 mới tính phiếu xếp hạng

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 4 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.
Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Cuộc đua Thượng viện Mỹ ở Alaska vẫn chưa ngã ngũ khi việc kiểm phiếu bước sang tuần thứ hai. Theo bản tin cập nhật sáng thứ Sáu 13/11, Mary Peltola của Đảng Dân chủ dẫn Thượng nghị sĩ Dan Sullivan của Đảng Cộng hòa khoảng 5.800 phiếu, và chưa ai đạt mức 50%. Vì vậy, Alaska phải chờ vòng tính phiếu xếp hạng (ranked-choice) vào ngày 18/11, sau hạn nộp phiếu của cử tri ở nước ngoài. Kết quả chứng nhận dự kiến ngày 25/11.

Anchorage, Alaska (ảnh minh họa)
Anchorage, Alaska (ảnh minh họa). Ảnh: Diego Delso / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Con số tính đến nay

Trong đợt cập nhật tối 10/11, hơn 24.000 phiếu được kiểm thêm, và khoảng 84% số phiếu ước tính đã được đếm. Khi đó bà Peltola dẫn với 49% so với 47,2% của ông Sullivan. Hai ứng viên nhỏ còn lại là Gerald Heikes của Đảng Cộng hòa và Daniel J. Sullivan Jr., một ứng viên độc lập ở Petersburg có cùng họ tên với thượng nghị sĩ.

Con số đáng chú ý là Sullivan Jr. đứng chót với 4.027 phiếu, ít hơn khoảng 200 phiếu so với khoảng cách giữa hai người dẫn đầu. Nhờ đó, phiếu xếp hạng nhì của ông có thể trở nên quan trọng nếu cuộc đua sát nút.

Phiếu xếp hạng nhì quyết định thế nào

Theo luật Alaska, nếu không ai đạt hơn 50% số phiếu chọn đầu tiên, người đứng chót bị loại và phiếu của họ được chuyển cho lựa chọn kế tiếp trên từng lá phiếu, lặp lại cho tới khi một người vượt 50%. Ở Alaska, Sullivan Jr. bị loại trước. Gần 30% cử tri của ông xếp bà Peltola ở vị trí thứ hai, nhiều hơn số xếp ông Sullivan. Sau đó đến lượt ông Heikes bị loại, và phiếu của ông nghiêng về ông Sullivan.

Vì vậy, kết quả cuối cùng phụ thuộc vào cách hai nhóm phiếu đó chảy về hai ứng viên dẫn đầu, và vào nhóm phiếu chưa đếm, hàng chục nghìn phiếu sớm, vắng mặt và phiếu bị đặt vấn đề. Nhà khoa học chính trị Charles Stewart của MIT dự đoán các hãng tin sẽ gọi kết quả rất thận trọng và chủ yếu dựa trên phiếu chọn đầu tiên cho tới khi có kết quả xếp hạng.

Tuyên bố của ông Trump và vụ kiện

Hôm thứ Bảy 7/11, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng ông Sullivan đã thắng bằng cách cộng thêm phiếu của Sullivan Jr. và ông Heikes vào số phiếu của mình. Cách tính này mâu thuẫn với hệ thống phiếu xếp hạng và luật bầu cử Alaska, nơi phiếu của người bị loại chỉ chuyển theo lựa chọn của cử tri. Theo phân tích đã đăng, ông Sullivan chỉ thắng nếu phiếu của Sullivan Jr. được cộng thẳng cho ông, và ngưỡng đó hiện chưa đạt.

Chính quyền ông Trump cũng đã kiện liên quan đến ứng viên thứ hai mang tên Dan Sullivan. Theo bản tin cập nhật mới nhất, vụ kiện của Bộ Tư pháp bị bác ngày 1/11 và đang được kháng cáo. Thống đốc Mike Dunleavy nói các cuộc điều tra về ứng viên Sullivan Jr., người bị gọi là “Decoy Dan”, đang diễn ra, và Sở Bầu cử cùng Bộ Tư pháp đang xem xét các câu hỏi liên quan. Ông gọi quy trình là “rất rối” và “chậm”.

Người quản lý chiến dịch của bà Peltola, Cheryl Bruce, nói sau khi mọi phiếu được đếm, bà Peltola sẽ trở thành thượng nghị sĩ tiếp theo của Alaska. Phát ngôn viên của ông Sullivan, Nate Adams, nói còn hàng chục nghìn phiếu chưa đếm.

Các cuộc đua khác ở Alaska

  • Thống đốc: Jonathan Kreiss-Tomkins (Dân chủ) có khoảng 49,9% phiếu chọn đầu tiên trong cuộc đua bốn người. Nếu vượt 50% khi kiểm xong, ông thắng ngay mà không cần tính xếp hạng. Bà Bernadette Wilson (Cộng hòa) đứng thứ hai với 28,8%.
  • Hạ viện: Dân biểu Nick Begich (Cộng hòa) dẫn với khoảng 48,9%, trước ứng viên độc lập Bill Hill với 41%.
  • Biện pháp bỏ phiếu số 2, đề xuất bãi bỏ bầu cử sơ bộ mở và phiếu xếp hạng, đang bị bác với khoảng 47% ủng hộ và 53% phản đối.

Những mốc cần nhớ

  • Thứ Tư 18/11: hạn nộp phiếu của cử tri ở nước ngoài và vòng tính phiếu xếp hạng.
  • 25/11: ngày chứng nhận kết quả theo kế hoạch.

Các hãng tin lớn chưa đưa ra dự báo cho cuộc đua Thượng viện này, vì con đường của ứng viên đứng sau chưa phải là không thể. Số phiếu có thể thay đổi sau mỗi đợt cập nhật.

Phiếu xếp hạng ở Alaska tính thế nào

Từ năm 2022, Alaska dùng hệ thống bầu cử hai bước. Ở vòng sơ bộ chung, mọi ứng viên của mọi đảng chung một lá phiếu, bốn người nhiều phiếu nhất vào vòng chung kết. Ở vòng chung kết, cử tri xếp hạng các ứng viên theo thứ tự ưu tiên: 1, 2, 3, 4. Nếu có người đạt trên 50% phiếu hạng nhất, người đó thắng ngay.

Nếu không ai quá bán, ứng viên ít phiếu nhất bị loại, và phiếu của những cử tri chọn người này được chuyển cho lựa chọn kế tiếp của họ. Quá trình lặp lại tới khi có người quá bán. Alaska chỉ chạy vòng tính lại này sau khi đã nhận hết phiếu gửi qua bưu điện, kể cả phiếu từ nước ngoài, nên ngày 18/11 mới có kết quả. Phiếu của hai ứng viên nhỏ sẽ quyết định ai vượt qua ngưỡng 50%.

Đọc thêm: Alaska: ông Trump đòi tuyên bố ông Sullivan thắng cử, luật phiếu xếp hạng nói gì?

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com