Báo cáo “Brokered Journeys” của Sáng kiến Toàn cầu chống Tội phạm Có tổ chức Xuyên quốc gia (GI-TOC), công bố tháng 9/2026, phản ánh tình trạng lao động Việt ở châu Âu qua 36 cuộc phỏng vấn với người từng dùng môi giới ở Anh, Đức, Pháp và Ireland, thực hiện từ tháng 9/2025 đến tháng 2/2026. Tạp chí The Vietnamese Magazine tóm tắt báo cáo ngày 21/10/2026. Mẫu phỏng vấn nhỏ và không đại diện cho toàn bộ người Việt ở châu Âu, như chính bài báo lưu ý.
Môi giới tuyển người ở đâu và bằng cách nào
Theo báo cáo, việc tuyển người tập trung ở miền Bắc và miền Trung Việt Nam, gồm Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Hải Phòng và Hà Nội. Môi giới dùng truyền miệng, quan hệ quen biết và mạng xã hội như Facebook, TikTok. Có môi giới làm đại lý hợp pháp, có người hợp tác với đường dây buôn lậu và buôn người, nên người đi rất khó phân biệt.
Vòng nợ vận hành như thế nào
- Môi giới ứng trước chi phí chuyến đi, giấy tờ, vận chuyển và chỗ ở.
- Gia đình vay lãi cao, vay ngoài ngân hàng hoặc thế chấp tài sản.
- Người đi phải làm việc để trả nợ; bỏ việc là mất nguồn thu và gia đình bị chủ nợ gây áp lực.
- Trừ lương tiền thuê chỗ ở, giữ hộ chiếu, hợp đồng miệng khiến người lao động khó rời đi.
- Theo báo cáo, có môi giới đe dọa người thân ở Việt Nam nếu người đi phá hợp đồng.
Những con số và ví dụ trong báo cáo
Một phụ nữ trả khoảng 5.000 euro để tới Romania, rồi thêm 11.500 euro để đi tiếp qua Đức, Pháp sang Anh. Một người đàn ông ở Ireland bỏ khoảng 20.000 đô để có việc trong nhà máy chế biến thực phẩm, bị giữ hộ chiếu và làm ca đêm 17 tiếng với mức lương thấp. Số đơn xin tị nạn của công dân Việt ở Ireland tăng từ 36 năm 2023 lên 251 năm 2024 và 520 tính đến ngày 2/10/2025.
Số người Việt vượt eo biển Manche bằng thuyền nhỏ là 1.306 năm 2023, 3.657 năm 2024 và 1.433 năm 2025, theo Migration Observatory của Đại học Oxford. Năm 2025, cơ chế National Referral Mechanism của Anh nhận 1.998 hồ sơ liên quan công dân Việt, giảm từ 2.150 năm 2024; đây là các trường hợp “có thể là nạn nhân”, chưa phải xác nhận cuối cùng.
Góc nhìn Tin Người Việt: điều gì đáng cân nhắc trước khi nhờ môi giới
Phần này là nhận định của Tin Người Việt từ nội dung báo cáo, không phải khuyến nghị pháp lý. Điểm đáng chú ý nằm ở khâu giấy tờ: người đi thường chưa biết hợp đồng thật nói gì, và hộ chiếu có thể rời khỏi tay họ ngay từ đầu. Bà con có người thân sắp đi nên hỏi rõ bằng văn bản ai là người sử dụng lao động, mức lương, ai giữ giấy tờ, và tránh các khoản vay không có giấy tờ rõ ràng.
Báo cáo cũng nêu một rủi ro ít được nhắc: người bị ép làm việc trái phép, ví dụ chăm sóc cần sa, có thể bị truy tố như người phạm tội thay vì được coi là nạn nhân. Vì vậy, nếu rơi vào tình huống này ở nước sở tại, nên tìm trợ giúp pháp lý từ tổ chức chống buôn người địa phương càng sớm càng tốt.
Đọc thêm: Nhìn lại vụ đột kích tiệm nail ở Croydon: 3 người Việt bị nghi làm việc trái phép
