Ottawa, Canada – Tuyên bố chung Canada – Việt Nam ngày 24/9/2026, công bố trên trang của Văn phòng Thủ tướng Canada, ghi nhận chuyến thăm cấp nhà nước 24–25/9 của Tổng Bí thư Tô Lâm và việc hai nước nâng quan hệ lên Đối tác Chiến lược gồm tám trụ cột. Đây là chuyến thăm chính thức đầu tiên của một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam tới Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973. Một tháng sau, bài này đọc lại văn bản để tách điều đã cam kết khỏi điều chưa có.
Bay thẳng và vận tải
Hiệp định Vận tải Hàng không mở rộng sẽ cho phép các chuyến bay chở khách và hàng hóa thẳng giữa hai nước. Theo văn bản, các cuộc tham vấn hàng không trong tháng 9/2026 đã tăng năng lực khai thác và nới lịch bay của đường bay. Hai bên cũng ký một biên bản ghi nhớ hợp tác vận tải biển. Văn bản không nêu hãng bay hay ngày khai thác cụ thể; thông tin về đường bay thẳng dự kiến năm 2027 từng được cộng đồng ở Ottawa nhắc tới và đã được Tin Người Việt đưa trong bài khác.
Thương mại và đầu tư
Theo tuyên bố, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Canada trong khối ASEAN, được hỗ trợ chủ yếu bởi Hiệp định CPTPP. Kim ngạch thương mại nông sản và thủy sản hai chiều đạt gần 1,7 tỷ đô la Canada trong năm 2025. Hai nước ủng hộ sớm kết thúc Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Canada và khuyến khích tăng đầu tư hai chiều. Việt Nam chủ trì Ủy ban CPTPP năm 2026 và đăng cai APEC năm 2027.
Giáo dục và giao lưu nhân dân
- Giai đoạn I của chương trình SEED đã trao hơn 200 học bổng cho sinh viên Việt Nam; giai đoạn II sẽ tiếp tục hỗ trợ sinh viên và nhà nghiên cứu.
- Hơn 40 học giả, nhà nghiên cứu và giảng viên Canada sẽ sang Việt Nam theo chương trình IPSFC.
- Các lĩnh vực ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học sự sống, sản xuất tiên tiến và STEM.
- Một biên bản ghi nhớ về văn hóa dự kiến được ký sớm; ngành du lịch hai nước sẽ tìm hiểu quảng bá chung.
An sinh xã hội và lao động
Hai nhà lãnh đạo đồng ý bắt đầu các cuộc thảo luận thăm dò về một hiệp định an sinh xã hội Canada – Việt Nam. Văn bản cũng nêu việc thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan Việt Nam và chính quyền địa phương Canada về việc làm và phát triển nguồn nhân lực. Tuyên bố không mô tả cam kết cụ thể về di chuyển lao động.
Điều chưa có trong văn bản
Văn bản không có cam kết về thị thực. Với người Việt đang xin visa thăm thân, du học hay định cư, điều đó có nghĩa quy trình và điều kiện của IRCC chưa thay đổi theo tuyên bố này. “Đàm phán thăm dò” về an sinh xã hội cũng chưa phải hiệp định; những vấn đề như tính gộp thời gian đóng góp hay chuyển lương hưu chỉ có thể áp dụng khi một hiệp định được ký và có hiệu lực. Đây là phân tích của Tin Người Việt dựa trên nội dung tuyên bố, không phải lời của chính phủ hai nước.
An ninh và quốc phòng
Hai bên duy trì Đối thoại Chính sách Quốc phòng hằng năm và kế hoạch làm việc ba năm; Việt Nam sẽ lập Văn phòng Tùy viên Quốc phòng thường trực tại Canada. Đối thoại an ninh và thực thi pháp luật sẽ đề cập tội phạm xuyên quốc gia, trong đó có các trung tâm lừa đảo, tội phạm mạng và buôn bán ma túy. Với người Việt ở Canada, nhóm vấn đề này liên quan trực tiếp đến cảnh báo lừa đảo qua mạng và gửi tiền.
Đọc thêm: Người Việt tại Canada ra mắt mạng lưới GVN ở Ottawa, chờ đường bay thẳng 2027
