MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Thượng đỉnh Trump – Tập – Putin ngày 19/11: Bắc Kinh xác nhận, Ukraine còn tranh cãi

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 5 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.
Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Trung Quốc hôm 16/11 chính thức xác nhận Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ chủ trì hội nghị thượng đỉnh ba bên với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Thâm Quyến vào thứ Năm 19/11, bên lề Tuần lễ Lãnh đạo APEC do thành phố này đăng cai. Đây sẽ là lần đầu tiên lãnh đạo ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới ngồi chung một bàn.

Thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc (ảnh minh họa)
Thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc (ảnh minh họa). Ảnh: Fumikas Sagisavas / Wikimedia Commons (CC0)

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh gọi cuộc gặp là có “ý nghĩa đột phá” và cho biết ba nhà lãnh đạo sẽ “trao đổi sâu về bảo vệ hòa bình thế giới và thúc đẩy ổn định chiến lược trong quan hệ giữa các nước lớn”. Bắc Kinh chưa nêu cụ thể các đề tài.

Lịch trình đã biết

Nhà Trắng xác nhận cuộc gặp từ thứ Sáu 13/11. Điện Kremlin nói hôm thứ Bảy rằng ba bên đã thống nhất ngày 19/11. Theo các thông tin được công bố, ông Putin và ông Tập có bữa sáng làm việc ngày 18/11. Sang ngày 19/11, ông Trump và ông Tập họp song phương và ăn trưa làm việc, sau đó là phiên ba bên.

Trợ lý đối ngoại của ông Putin, ông Yuri Ushakov, cho biết phiên ba bên diễn ra tại tư dinh của Chủ tịch Tập, chương trình nghị sự vẫn đang được soạn, và Moscow hy vọng có một thông cáo chung, hiện đang được đàm phán. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói một cuộc gặp riêng Putin – Trump đang được thu xếp và ông “chắc chắn 100%” sẽ diễn ra. Tính đến tối thứ Hai, Nhà Trắng chưa xác nhận điều này. Tỷ phú Elon Musk đi cùng một phần chuyến đi của ông Trump nhưng không dự phiên ba bên.

Chuyện đang tranh cãi: có bàn Ukraine hay không

Đây là điểm các bên nói khác nhau. Quan chức Mỹ cho biết chương trình gồm vũ khí hạt nhân và cuộc chiến ở Iran, còn chiến tranh Ukraine không nằm trong đó. Nhưng khi rời Nhà Trắng hôm thứ Hai, ông Trump nói các nhà lãnh đạo sẽ nói về Ukraine, mà ông gọi là “chủ đề yêu thích” của mình, rằng giải trừ hạt nhân là “đề tài khó” vì không bên nào muốn từ bỏ vũ khí, và Iran sẽ được nhắc “một chút”.

Phía Nga đứng về hướng ngược lại. Ông Ushakov nói ông Putin và ông Trump sẽ tiếp tục bàn về một giải pháp toàn diện cho Ukraine ngay tại Thâm Quyến. Theo lời Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier, ông Tập tỏ ra khó chịu mỗi khi Ukraine được nhắc và coi đó là “một cuộc xung đột của châu Âu”. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cảnh báo một cuộc gặp Nga – Trung – Mỹ sẽ khuyến khích ông Putin tiếp tục chiến tranh. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy không được mời và đã nói lo ngại.

Vì sao vũ khí hạt nhân nằm ở trung tâm

Hiệp ước New START, văn kiện cuối cùng còn giới hạn kho vũ khí chiến lược của Mỹ và Nga, đã hết hạn ngày 5/2 năm nay. Từ đó không còn trần ràng buộc nào cho hai kho vũ khí lớn nhất thế giới. Ông Trump từ chối đề nghị gia hạn của Moscow và đòi một thỏa thuận mới có cả Trung Quốc. Bắc Kinh cho tới nay không chịu tham gia các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí.

Vì thế, các quan chức Mỹ mô tả buổi gặp là cuộc trao đổi đầu tiên về cắt giảm kho vũ khí hạt nhân, chứ không phải nơi ký kết, và không ai kỳ vọng một thỏa thuận cụ thể. Giới phân tích nhận định cuộc họp có giá trị biểu tượng nhiều hơn kết quả: nó cho thấy ông Trump có thể triệu tập hai nhà lãnh đạo còn lại, trong lúc vị thế của ông ở trong nước yếu đi sau kỳ bầu cử giữa kỳ, khi đảng Dân chủ sẽ nắm Hạ viện từ tháng 1.

Iran, thương mại và những điều chưa rõ

Phía Mỹ muốn đẩy mạnh các cuộc nói chuyện ba bên về chiến sự Iran và cuộc khủng hoảng năng lượng do eo biển Hormuz bị đóng, nhưng không kỳ vọng đột phá. Về thương mại, ông Trump và ông Tập dự kiến tập trung vào việc thực thi thỏa thuận hiện có. Ông Trump được cho là chưa hài lòng với tốc độ và khối lượng các chuyến hàng đất hiếm của Trung Quốc. Việc kiểm soát xuất khẩu chip không được dự kiến đem ra đàm phán.

Hai ông Trump và Tập từng gặp nhau ở Bắc Kinh hồi tháng 5 và ở Washington ngày 24/9. Ông Putin và ông Tập gặp nhau ở Bắc Kinh tháng 5 và ở Bishkek ngày 31/8. Ông Trump và ông Putin gặp lần gần nhất ở Anchorage, Alaska, vào tháng 8/2025.

Những điều còn bỏ ngỏ khá nhiều: có thông cáo chung hay không, có cuộc gặp riêng Trump – Putin hay không, Ukraine có được nhắc tới hay không, và Iran có được đưa vào bàn đàm phán ba bên hay không. Với người Việt ở Mỹ, đáng theo dõi nhất là hai điểm có thể chạm vào túi tiền: tiến triển về Iran và Hormuz, vì giá dầu thế giới đang cao hơn nhiều so với trước chiến sự, và kết quả thương mại Mỹ – Trung, vì hai nền kinh tế này quyết định giá nhiều mặt hàng nhập khẩu.

Đọc thêm: Ông Trump dự kiến gặp ông Tập và ông Putin ở Thâm Quyến ngày 19/11: điều đã biết, chưa rõ

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com