MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Các chiêu lừa đảo nhắm vào người Việt ở Mỹ và việc cần làm khi lỡ bị lừa

Cập nhật tháng 11/2026. Chỉ trong vài tuần gần đây, Tin Người Việt đã đưa tin về hàng loạt vụ người lớn tuổi ở Mỹ bị lừa giao vàng thỏi và tiền mặt cho người lạ đến tận nhà, như vụ cụ ông 76 tuổi ở Barnegat, New Jersey hay cụ già ở Pooler, Georgia. Kẻ lừa ngày càng tinh vi, dùng cả giọng nói giả bằng AI, nhưng đa số vẫn đi theo vài kịch bản quen thuộc. Bài này mô tả các kịch bản đó, dấu hiệu nhận biết và nơi báo cáo khi lỡ bị lừa.

Quy tắc vàng: cơ quan nhà nước không bao giờ làm những việc này

Trước khi đi vào từng chiêu, hãy nhớ một nguyên tắc dùng được cho gần như mọi trường hợp. Sở Thuế (IRS), Sở An sinh Xã hội (SSA), Sở Di trú (USCIS), cảnh sát, FBI hay ngân hàng của bạn sẽ không bao giờ:

  • Gọi điện đe dọa bắt giữ hoặc trục xuất ngay nếu bạn không trả tiền.
  • Đòi trả bằng thẻ quà tặng (gift card), tiền mã hóa, vàng thỏi, chuyển khoản qua ứng dụng như Zelle, hoặc giao tiền mặt cho “nhân viên” đến lấy.
  • Yêu cầu bạn giữ bí mật, không được nói với con cháu hay nhân viên ngân hàng.
  • Bảo bạn rút tiền ra để “bảo vệ” khỏi tin tặc hay khỏi nhân viên ngân hàng “gian”.

Chỉ cần cuộc gọi có một trong bốn dấu hiệu này, đó gần như chắc chắn là lừa đảo. Hãy cúp máy.

Chiêu 1: mạo danh cơ quan chính phủ

Người gọi xưng là nhân viên IRS, SSA, Sở Di trú, đôi khi là “Đại sứ quán” hay “Công an Việt Nam”, nói rằng số An sinh Xã hội của bạn dính vào một vụ rửa tiền, hoặc hồ sơ thuế có vấn đề, hoặc giấy tờ di trú sắp bị hủy. Họ đọc đúng tên, địa chỉ, thậm chí vài số cuối của An sinh Xã hội, vì những thông tin này đã bị rò rỉ từ nhiều vụ tấn công dữ liệu. Sau đó họ chuyển máy cho “cấp trên” để tạo áp lực và yêu cầu chuyển tiền vào “tài khoản an toàn của chính phủ”.

Với người Việt, biến thể phổ biến là mạo danh cơ quan nhập cư: dọa sẽ trục xuất, hủy thẻ xanh nếu không nộp “phí phạt” ngay trong ngày. USCIS chỉ liên lạc chính thức qua thư giấy hoặc tài khoản trực tuyến của bạn trên trang uscis.gov, và không thu tiền qua điện thoại.

Chiêu 2: “cháu gặp nạn” và giọng nói giả bằng AI

Ông bà nhận được cuộc gọi từ giọng nói giống hệt cháu mình, khóc lóc kể bị tai nạn hoặc bị bắt, cần tiền bảo lãnh gấp và xin đừng nói với bố mẹ. Ngày nay chỉ cần vài giây giọng nói lấy từ video trên mạng xã hội là phần mềm AI có thể bắt chước khá giống. Tin Người Việt từng đưa tin một đường dây dùng AI giả giọng giám đốc để lừa doanh nghiệp 129 triệu đô.

Cách phòng: cả gia đình nên thống nhất một “mật khẩu gia đình”, một từ hoặc câu hỏi chỉ người trong nhà biết. Khi nghe tin người thân gặp nạn, hãy cúp máy và tự gọi lại vào số quen thuộc của người đó hoặc của bố mẹ họ.

Chiêu 3: “hỗ trợ kỹ thuật” và tài khoản bị hack

Màn hình máy tính bỗng hiện cảnh báo virus kèm số điện thoại “Microsoft” hay “Apple”. Hoặc có người gọi xưng là bộ phận chống gian lận của ngân hàng, báo tài khoản đang bị hack. Họ hướng dẫn bạn cài phần mềm điều khiển máy tính từ xa, rồi thuyết phục rằng tiền đang gặp nguy và phải rút ra, đổi thành vàng hoặc tiền mặt để “nhân viên liên bang” đến cất giữ. Đây chính là kịch bản phía sau phần lớn các vụ giao vàng thỏi mà báo chí Mỹ đưa tin năm 2025 và 2026, trong đó người đến nhận vàng thường chỉ là “người chạy việc” được thuê, như vụ đường dây “Little Tiger” lừa người già 27 triệu đô.

Không ngân hàng nào yêu cầu khách rút tiền mặt hay mua vàng để bảo vệ tài khoản. Nếu lo tài khoản bị xâm nhập, hãy tự gọi vào số in ở mặt sau thẻ ngân hàng.

Chiêu 4: làm quen trên mạng rồi rủ đầu tư (“nuôi heo”)

Kịch bản này người Mỹ gọi là “pig butchering”, tạm dịch là “nuôi heo rồi làm thịt”. Kẻ lừa nhắn tin làm quen như vô tình gửi nhầm số, hoặc qua ứng dụng hẹn hò, Facebook, WhatsApp. Họ dành nhiều tuần trò chuyện, tạo niềm tin, sau đó giới thiệu một sàn đầu tư tiền mã hóa hay vàng với lợi nhuận rất cao. Ban đầu bạn rút được một ít tiền lời nên càng tin, rồi bỏ vào nhiều hơn. Đến khi muốn rút hết, sàn đòi đóng “thuế” hoặc “phí xác minh”, và cuối cùng biến mất.

Dòng tiền từ các vụ này thường được rửa qua nhiều người trung gian, trong đó có cả người Việt bị truy tố, như vụ một người Việt bị cáo buộc rửa tiền qua các ví nhận 53 triệu USD. Cần cảnh giác cả khi có người nhờ “nhận giùm tiền” vào tài khoản của mình: đó có thể là cách bạn vô tình tham gia rửa tiền.

Chiêu 5: việc làm tại nhà và kiếm tiền online

Quảng cáo tuyển người làm việc tại nhà lương cao, chỉ cần bấm “thích” sản phẩm, viết đánh giá hoặc nhận hàng rồi gửi lại. Sau vài lần được trả tiền nhỏ, bạn được yêu cầu nạp tiền để “mở khóa nhiệm vụ cấp cao”. Một biến thể khác: công ty gửi cho bạn tấm séc lớn, bảo gửi lại một phần cho “nhà cung cấp”. Vài ngày sau séc bị trả về vì là séc giả, và bạn phải hoàn lại toàn bộ cho ngân hàng.

Lỡ bị lừa thì làm gì

  1. Gọi ngay cho ngân hàng hoặc công ty chuyển tiền bằng số chính thức, yêu cầu ngưng hoặc thu hồi giao dịch. Càng sớm càng có cơ hội lấy lại tiền.
  2. Báo cáo với Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) tại reportfraud.ftc.gov. Trang có hỗ trợ nhiều ngôn ngữ.
  3. Nếu bị lừa qua mạng hoặc tiền mã hóa, báo cáo thêm với Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet của FBI tại ic3.gov. Ghi lại địa chỉ ví, mã giao dịch, tên trang web và ảnh chụp tin nhắn.
  4. Báo cảnh sát địa phương, nhất là khi có người đến tận nhà nhận tiền hoặc vàng. Nhiều vụ bắt giữ gần đây là nhờ nạn nhân hoặc con cháu báo cảnh sát trước lần giao tiếp theo.
  5. Nếu bị lấy mất thông tin cá nhân, vào identitytheft.gov để lập kế hoạch khôi phục và đóng băng tín dụng tại ba công ty Equifax, Experian, TransUnion.
  6. Cẩn thận lừa đảo lần hai: sau khi bị lừa, nạn nhân thường nhận được cuộc gọi từ “luật sư” hay “cơ quan thu hồi tài sản” hứa lấy lại tiền với một khoản phí. Đó cũng là lừa đảo.

Con cháu có thể giúp gì cho ông bà, cha mẹ

  • Nói chuyện trực tiếp về các chiêu trên, bằng tiếng Việt, và nhắc lại định kỳ.
  • Cài chế độ chặn cuộc gọi lạ trên điện thoại của người lớn tuổi.
  • Đề nghị ngân hàng thêm một “người liên lạc tin cậy” (trusted contact) vào tài khoản của cha mẹ.
  • Thống nhất quy tắc: trước khi chuyển hoặc rút số tiền lớn, luôn gọi cho con cháu trước.
  • Không chê trách khi người thân lỡ bị lừa. Sự xấu hổ là lý do khiến nhiều người giấu, để rồi bị lừa tiếp.

Người Việt ở Úc có thể báo cáo lừa đảo tại Scamwatch (scamwatch.gov.au); ở Canada là Trung tâm Chống lừa đảo Canada (antifraudcentre-centreantifraude.ca); ở Anh là Action Fraud.

Bài viết mang tính thông tin chung, được tổng hợp từ hướng dẫn của FTC, FBI và các vụ việc Tin Người Việt đã đưa tin.

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com