Nhà hoạt động Hiep Tran (Trần Hiệp), 50 tuổi, sống ở Melbourne, đã gửi về cho gia đình một lời nhắn viết tay. Trong đó ông khẳng định mình chưa từng tự đi vào Việt Nam. Lời nhắn được các viên chức lãnh sự Úc chuyển ra sau lần đầu tiên họ được vào thăm ông tại trại tạm giam B34 ở TP.HCM, theo ABC News ngày 19/10/2026. Đây là diễn biến mới nhất trong vụ một công dân Úc bị Việt Nam bắt giữ và cáo buộc liên quan tới khủng bố.
Diễn biến mới: lần thăm lãnh sự đầu tiên
Theo ABC, các viên chức lãnh sự Úc đã gặp ông Hiep Tran vào ngày thứ Năm tuần trước, tức khoảng ngày 15/10. Họ mang quần áo sạch vào cho ông và chuyển lời nhắn của vợ ông, bà Chloe Dang, cùng mẹ ông.
Bà Chloe Dang cho biết qua lời nhắn viết tay, chồng bà nói mình đã “không bao giờ vượt biên giới”. Ông cũng cho biết mình đang sợ hãi và bị chấn động tinh thần. Các viên chức nói với bà rằng ông đang trong trạng thái tâm lý mong manh, huyết áp thất thường, điều trước đây ông chưa từng gặp.
Theo ABC, phía trại giam hạn chế nội dung trò chuyện và cảnh báo sẽ mời viên chức lãnh sự ra ngoài nếu họ nói sang chủ đề chưa được cho phép. Viên chức Úc được cho ông xem ảnh gia đình nhưng không được để lại tấm ảnh. Gia đình cho biết tới nay ông vẫn chưa được thông báo chi tiết các tội danh.
Hai phía nói gì
Ông Hiep Tran mất liên lạc ở Campuchia từ ngày 18/9/2026. Ông đi cùng một đồng nghiệp sang đó để gặp các nhà hoạt động nhân quyền, và lẽ ra bay về Bangkok ngày hôm sau. Gia đình và những người ủng hộ cho rằng ông cùng ông Nguyễn Đức Thuận (công dân Na Uy) và một người thứ ba đã bị bắt cóc ở Campuchia.
Phía Việt Nam đưa ra một phiên bản khác. Nhà chức trách cho rằng ông Hiep Tran và ông Nguyễn Đức Thuận tìm cách nhập cảnh trái phép bằng giấy tờ giả vào đêm 18/9 để thực hiện hoạt động “khủng bố, phá hoại”. Đại sứ quán Việt Nam tuần trước nói cáo buộc bắt cóc là “không có cơ sở và gây hiểu lầm”, và việc bắt giữ đúng pháp luật. Theo ABC, đại sứ quán chưa trả lời các câu hỏi mới nhất.
Ông Hiep Tran là thành viên Việt Tân, tổ chức mà chính quyền Việt Nam xếp vào danh sách khủng bố. Theo ABC, phần lớn giới học giả cho rằng tổ chức này đã chuyển sang đấu tranh chính trị ôn hòa. Hiện chưa có xác minh độc lập về nơi ông bị bắt.
Cộng đồng người Việt ở Úc lên tiếng
Tối 17/10, cộng đồng tổ chức thắp nến ở Sydney kêu gọi trả tự do cho hai ông; Melbourne cũng đang chuẩn bị một buổi tương tự. Bà Chloe Dang cảm ơn chính phủ Úc đã hỗ trợ rất nhiều.
Bối cảnh: tiền lệ Châu Văn Khảm
Vụ này khiến nhiều người nhớ tới ông Châu Văn Khảm, một người Sydney bị bắt ở Việt Nam năm 2019 với cáo buộc an ninh quốc gia. Ông bị tuyên 12 năm tù về tội khủng bố, và chỉ được trả tự do năm 2023 sau quá trình vận động có sự tham gia của luật sư và chính phủ Úc. Tổng cộng ông bị giam hơn bốn năm.
Ông Khảm kể với ABC rằng phải nhiều tuần sau khi ông bị bắt, lãnh sự Úc mới được vào thăm. Ông nhận định ông Hiep Tran có thể phải đối mặt với một bản án dài. Đó là nhận định cá nhân của ông Khảm. Vụ án của ông Hiep Tran hiện vẫn trong giai đoạn điều tra, chưa có phiên tòa và chưa có phán quyết.
Góc nhìn Tin Người Việt: lãnh sự làm được gì, không làm được gì
Nhiều người Úc gốc Việt nghĩ rằng có hộ chiếu Úc thì chính phủ Úc có thể “can thiệp” để đưa mình về khi gặp chuyện ở nước ngoài. Thực tế hẹp hơn nhiều. Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) có thể đề nghị được thăm, chuyển thư từ, đồ dùng cá nhân, theo dõi điều kiện giam giữ và sức khỏe, cung cấp danh sách luật sư địa phương, và giữ liên lạc với gia đình. Nhưng lãnh sự không thể đứng ra bào chữa, không thể thay đổi quyết định của tòa án nước sở tại, và phải làm việc theo quy định của nơi giam giữ. Lần thăm của ông Hiep Tran, với nội dung bị giới hạn, là một ví dụ.
Điểm đáng chú ý nữa là thời gian. Theo ABC ngày 1/10, bà Chloe Dang nói cả gia đình lẫn Đại sứ quán Úc ở Hà Nội đều không được báo tin ông bị tạm giữ, cho tới khi truyền thông nhà nước Việt Nam đưa tin. Từ lúc mất liên lạc tới lần thăm đầu tiên là gần bốn tuần. Với người có thân nhân bị giữ ở nước ngoài, việc báo ngay cho DFAT và giữ lại mọi thông tin chuyến đi (lịch bay, nơi ở, người đi cùng) là rất quan trọng.
Người Úc gốc Việt trước khi về nước
- Trước khi đi Việt Nam hoặc các nước lân cận như Campuchia, Lào, nên đọc khuyến cáo trên Smartraveller (smartraveller.gov.au) và đăng ký thông tin liên lạc với người nhà.
- Khi thân nhân mất liên lạc hoặc bị bắt ở nước ngoài: gọi Trung tâm Khẩn cấp Lãnh sự 24 giờ của DFAT số 1300 555 135 (gọi trong nước Úc) hoặc +61 2 6261 3305 (gọi từ nước ngoài).
- Ghi lại mốc thời gian, chuyến bay, người đi cùng và lần liên lạc cuối để cung cấp cho lãnh sự.
Ông Hiep Tran và ông Nguyễn Đức Thuận đang bị cáo buộc, chưa bị xét xử. Các nghi phạm được xem là vô tội cho đến khi tòa án có phán quyết.
Nguồn tin
- ABC News – Imprisoned Australian activist Hiep Tran tells family he did not cross border into Vietnam (19/10/2026)
- ABC News – Former detainee warns Australian activist Hiep Tran could face years behind bars (1/10/2026)
- ABC News – Human rights groups want more pressure on Vietnam over Australian’s arrest (16/10/2026)
- Smartraveller (DFAT) – Get help / Consular Emergency Centre
