Vụ cần sa Lithgow: người Việt đi visa du lịch sắp mãn án

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 5 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.

Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Vụ trồng cần sa tại South Bowenfels, gần Lithgow (tiểu bang New South Wales), sắp khép lại phần án tù: bản án 15 tháng của ông Pham Huynh, 42 tuổi, người Việt sang Úc bằng visa du lịch, sẽ hết hạn ngày 28/10/2026. Thông tin dựa trên phiên tuyên án tại Tòa Quận Orange được báo Central Western Daily đăng ngày 31/7/2026.

Phố Main Street ở Lithgow, tiểu bang New South Wales (ảnh minh họa). Ảnh: Classy Melissa / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Vụ việc nhỏ về quy mô, nhưng lại là kiểu “chân giữ nhà” mà cảnh sát Úc gặp ngày càng nhiều. Nó cũng đặt ra câu hỏi lớn về visa và khả năng bị trục xuất sau khi mãn hạn tù.

Vườn cần sa ở South Bowenfels

Theo hồ sơ tòa, cảnh sát phát hiện 178 cây cần sa trong một căn nhà ở South Bowenfels. Cây cao từ 30 cm đến 1 mét, một số đã ra nụ. Căn nhà có ít nhất 30 ổ điện nối dây, đèn LED, đèn sưởi và hệ thống ống dẫn.

Ông Huynh bị bắt ngày 29/7/2025. Bằng chứng then chốt là ADN của ông trên một mẩu thuốc lá trong chậu cây và trên một bóng đèn LED. Camera an ninh cũng ghi được ba người đàn ông ra vào căn nhà, trong đó có ông Huynh, kể cả ngày 24/1/2025.

Cảnh sát còn tìm thấy 40–50 kg lá cần sa rời. Tuy nhiên ông Huynh không bị buộc tội với số lá này và tòa không xác định được ông có liên quan hay không.

Bản án và lý do tòa giảm nhẹ

Ông Huynh nhận tội “cố ý tham gia trồng cần sa với số lượng thương mại” ngay từ tòa sơ thẩm địa phương. Nhờ nhận tội sớm, ông được giảm 25% mức án.

Ngày 19/6/2026, thẩm phán Penny Musgrave tuyên 15 tháng tù, trong đó 11 tháng không được ân xá. Bản án tính lùi về ngày bị bắt. Ông đủ điều kiện được thả từ ngày 28/6 và toàn bộ bản án kết thúc ngày 28/10/2026. Báo chí không cho biết ông đã thực sự được tạm tha hay chưa.

Tòa ghi nhận ông không có tiền án, chỉ giữ vai trò nhỏ là trông nom căn nhà, được trả khoảng 200 đô. Thẩm phán nói: “Ông Huynh không kiếm lời từ việc trồng cần sa”. Ông cũng được đánh giá ít nguy cơ tái phạm và đã xin lỗi.

Thẩm phán nói rõ bà “hoàn toàn không tính đến” khả năng ông bị trục xuất khi quyết định mức án.

Luật nói gì: “số lượng thương mại” và khung hình phạt

Ở NSW, tội trồng cần sa được quy định trong Đạo luật Lạm dụng và Buôn bán Ma túy 1985 (Drug Misuse and Trafficking Act). Theo Ủy ban Tư pháp NSW:

Với cần sa trồng trong nhà bằng phương pháp tăng cường (đèn, thông gió, thủy canh), từ 50 đến 199 cây đã là “số lượng thương mại”. Từ 200 cây trở lên là “số lượng thương mại lớn”.
Tội trồng số lượng thương mại có mức tối đa 15 năm tù và/hoặc 3.500 đơn vị phạt.
Nếu là số lượng thương mại lớn, mức tối đa lên tới 20 năm tù, với thời gian không ân xá tiêu chuẩn là 10 năm.
Luật không chỉ phạt chủ vườn. Người “cố ý tham gia” như tưới cây, giữ nhà cũng có thể bị truy tố cùng tội danh.

Như vậy, với 178 cây, ông Huynh chỉ cách ngưỡng “số lượng thương mại lớn” 22 cây. Nếu vượt ngưỡng, khung hình phạt đã nặng hơn nhiều.

Ảnh hưởng tới visa: điều 501 Luật Di trú

Mãn hạn tù không có nghĩa là được ở lại Úc. Theo Luật Di trú 1958 (Migration Act), điều 501(3A) buộc hủy visa bắt buộc khi người giữ visa bị kết án từ 12 tháng tù trở lên và đang thụ án toàn thời gian. Bản án 15 tháng của ông Huynh vượt ngưỡng này.

Người bị hủy visa bắt buộc có 28 ngày kể từ ngày hủy để xin Bộ Nội vụ (Home Affairs) thu hồi quyết định, theo Victoria Legal Aid.
Nếu Bộ giữ nguyên, người đó chỉ có 9 ngày để nộp đơn lên Tòa Tái xét Hành chính (ART). Thời hạn này không được gia hạn.
ART đã thay thế Tòa Kháng cáo Hành chính (AAT) từ ngày 14/10/2024.
Người không còn visa hợp lệ thường bị đưa vào trại tạm giữ di trú cho tới khi được cấp visa khác hoặc bị trục xuất.

Báo chí không nêu tình trạng visa du lịch của ông Huynh tại thời điểm bị bắt. Vì vậy chưa rõ ông đang trong diện bị hủy visa hay đã ở quá hạn.

Mô hình “người giữ nhà” và cái giá phải trả

Vụ Lithgow là ví dụ điển hình của mô hình “người giữ nhà”: người có hoàn cảnh khó khăn, thường mới sang Úc, được trả một khoản nhỏ để ở và chăm cây. Người hưởng lợi lớn thường không có mặt khi cảnh sát ập vào.

Visa du lịch được cấp để tham quan, thăm thân. Đừng nhận “việc làm thêm” chỉ vì có người quen giới thiệu.
Lời mời “trông nhà, tưới cây, lương cao, bao ăn ở” ở vùng quê hẻo lánh là dấu hiệu cần cảnh giác.
Chỉ cần một mẩu thuốc lá, ADN có thể đủ để buộc tội. Không có chuyện “chỉ ở đó vài hôm thì không sao”.
Một bản án từ 12 tháng có thể khiến cả visa thường trú cũng bị hủy. Nếu bị bắt, hãy yêu cầu thông dịch viên và luật sư, kể cả trợ giúp pháp lý miễn phí.

Với gia đình ở Việt Nam, khoản nợ khiến người thân đi Úc “làm vườn” có thể kết thúc bằng án tù, tiền án và lệnh cấm quay lại Úc.

Đọc thêm: Nhìn lại vụ cần sa Victoria: hai người gốc Việt lãnh án. Xem thêm tin người Việt tại Úc.