Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt cùng nhóm tàu hộ tống đã vào khu vực trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) ngày 15/11, đưa số tàu sân bay Mỹ ở Trung Đông lên ba chiếc. Cùng lúc, Iran nói họ có thể mở lại eo biển Hormuz trong hai ngày nếu Washington chấp nhận các điều kiện của Tehran, trong khi ngoại giao, theo các tường thuật mới nhất, “tiến triển rất ít”.
Ba tàu sân bay cùng một lúc
CENTCOM mô tả chuyến đi của Theodore Roosevelt là “đợt triển khai theo kế hoạch”. Tàu gia nhập USS George H.W. Bush, có mặt từ tháng 4, và USS George Washington, có mặt từ tháng 8. Một quan chức Mỹ xác nhận việc này hôm 16/11, và quan chức Mỹ cũng nói cả ba tàu có thể ở lại nếu cần. Một quan chức Mỹ nói với một hãng tin lớn rằng hơn 20 tàu hải quân đang hỗ trợ lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Một nhóm tàu sân bay gồm tàu chính, các khu trục hạm, tàu tuần dương và tàu ngầm hộ tống, nên ba nhóm tàu thường được xem là cho phép Mỹ vừa duy trì phong tỏa vừa giữ khả năng đáp trả nếu căng thẳng leo thang. Chiến sự bắt đầu ngày 28/2, khi Mỹ và Israel mở các đợt không kích vào Iran.
Iran: có thể mở Hormuz trong hai ngày
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói Tehran có thể mở lại eo biển Hormuz trong hai ngày nếu Washington chấp nhận các điều kiện của Iran, rút ngắn từ đề xuất một tuần trước đó. Ông nói Tổ chức Hợp tác Kinh tế, gồm 10 nước, ủng hộ kế hoạch hai ngày. Các điều kiện của Tehran gồm giải tỏa tài sản bị đóng băng và dỡ bỏ trừng phạt.
Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi nói Iran “sẽ không chờ Mỹ tấn công trước” rồi mới đáp trả, và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ không được vào các cơ sở hạt nhân khi chưa đáp ứng các điều kiện của Iran và khi chiến tranh chưa kết thúc. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) hôm 16/11 cảnh báo Mỹ không thể bảo vệ các tàu đi qua eo biển mà không được Tehran cho phép. Iran nói nhiều tàu bị hư hại nặng hoặc chìm do thủy lôi từ hôm 15/11, nhưng CENTCOM và các nguồn khác chưa xác nhận.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) báo một tàu chở dầu bị một vật thể không xác định bắn trúng khi rời eo biển hôm 16/11, bốc cháy ở phòng máy nhưng không có thương vong. Cùng ngày, Tổ chức Hợp tác Kinh tế (ECO) họp ở Islamabad và ủng hộ vai trò trung gian của Pakistan và Qatar.
Mỹ nói gì
Phó Tổng thống JD Vance nói Mỹ sẽ không để xảy ra một cuộc chiến “vô tận” với Iran. Ngoại trưởng Marco Rubio, từ đầu tháng, cho rằng đột phá trong đàm phán chưa gần và các yêu sách của Iran là phi thực tế. Tổng thống Donald Trump, trả lời một chương trình phát thanh, nói nếu Iran toan ám sát các quan chức Mỹ thì họ “sẽ không tồn tại lâu”, trong bối cảnh đại sứ quán Iran ở Nam Phi bị nêu là đã đăng lời đe dọa hai sĩ quan tàu khu trục USS Spruance.
Theo New York Times, Mỹ và Israel đã soạn kế hoạch đánh vào hạ tầng kinh tế và năng lượng của Iran; thông tin này chưa được chính phủ Mỹ xác nhận. Cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên Mỹ – Iran diễn ra ở Pakistan hồi tháng 4, hai bên ký thỏa thuận tạm thời hồi tháng 6, nhưng mỗi bên đều cáo buộc bên kia kéo dài thế bế tắc ở Hormuz. Ông Trump được cho là sẽ đưa vấn đề Iran vào cuộc gặp với ông Tập Cận Bình và ông Putin ở Thâm Quyến dự kiến vào ngày 19/11.
Vì sao Hormuz ảnh hưởng đến túi tiền người dân
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, khoảng một phần năm lượng dầu tiêu thụ trên thế giới thường đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy mỗi lần có tàu bị tấn công hay eo biển bị đóng, thị trường dầu thường phản ứng, và giá xăng có thể chịu ảnh hưởng. Người tiêu dùng nên theo dõi giá xăng tại địa phương thay vì dựa vào đồn đoán, và các hộ gia đình có người thân đang phục vụ trong Hải quân có thể liên hệ đường dây hỗ trợ gia đình quân nhân của đơn vị.
Đọc thêm: Hormuz 16/11: tàu chở dầu bốc cháy, Iran nhắn ông Putin, Liên Hợp Quốc kêu gọi đàm phán





