MỚI NHẤTThượng đỉnh Trump, Tập Cận Bình, Putin ở Thâm Quyến: các hồ sơ và tác động

Lao động Việt ở Đài Loan trả tới 6.400 đô phí môi giới vào nhà máy, theo điều tra mới

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 4 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.
Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Nhiều phụ nữ Việt đến làm việc trong các nhà máy điện tử ở Đài Loan đã trả từ khoảng 2.000 đến hơn 6.000 đô phí tuyển dụng, phần lớn bằng tiền vay, theo một cuộc điều tra mới về lao động Việt ở Đài Loan và các lao động di cư khác. Tổ chức Transparentem của Mỹ công bố báo cáo “Debt Before Day One”, tạm dịch “Nợ trước ngày đầu tiên”, đầu tháng 10/2026.

Đài Bắc, Đài Loan (ảnh minh họa)
Đài Bắc, Đài Loan (ảnh minh họa). Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Điều tra 24 công nhân ở 7 nhà máy

Từ tháng 11/2025 đến tháng 6/2026, nhóm điều tra phỏng vấn 24 lao động di cư làm việc cho bảy nhà sản xuất thuộc ba ngành: điện tử, ô tô và máy bơm. Người được hỏi đến từ Việt Nam, Thái Lan và Philippines. Trong số những người cho biết bị đối xử sai trái, đa số là phụ nữ Việt.

Cỡ mẫu nhỏ nên con số không đại diện cho toàn bộ lao động nước ngoài ở Đài Loan, nhưng các mức phí được ghi nhận khá thống nhất giữa các nhà máy. Hầu hết người lao động phải vay tiền để trả phí tuyển dụng, nên họ vào làm việc khi đã mang nợ, và có nguy cơ rơi vào tình trạng nợ ràng buộc.

Mỗi nhà máy một mức phí

  • Pegavision (thuộc Pegatron), nữ lao động Việt: 4.500–5.200 đô. Khoản thu dừng từ tháng 1/2026.
  • DGI, nữ lao động Việt: 5.500–6.200 đô.
  • Tsurumi Pump, nam lao động Việt: 6.200–6.300 đô.
  • Compal, nữ lao động Việt: 2.050–6.400 đô, tính cả các chi phí liên quan. Một số người đã được hoàn tiền, một số chưa.
  • Garmin, nữ lao động Việt: 2.950–4.050 đô. Có người vẫn còn nợ sau 12 tháng làm việc.

Ngoài khoản phí ban đầu, người lao động còn nộp khoảng 55 đô mỗi tháng cho các công ty môi giới ở Đài Loan. Ở DGI, một số người trả thêm khoảng 80 đô mỗi tháng cho chỗ ở ngoài ký túc xá của công ty. Một số lao động Garmin kể về việc bị tuyển dụng bằng thông tin sai lệch, bị đe dọa, trong đó có đe dọa trục xuất nếu tiết lộ họ đã trả phí. Một số lao động DGI cho biết bị yêu cầu về nước và đóng thêm phí để được gia hạn hợp đồng ba năm.

Các công ty phản hồi thế nào

Pegavision cho biết đã áp dụng chính sách không thu phí từ tháng 1/2026 và đang xem xét hoàn tiền cho những người đủ điều kiện. Compal nói có chính sách không thu phí và đang ở giai đoạn hai của việc hoàn tiền. Garmin cho biết đã hoàn tiền cho toàn bộ nhân viên Việt hiện tại và đang liên lạc với những người đã nghỉ. Công ty China Motor, nơi có lao động Thái, nói đã bắt đầu rà soát nội bộ, nhưng Transparentem cho rằng chưa rõ họ có bồi hoàn cho công nhân hay không.

Một số công ty khác, gồm AOT, DGI và Tsurumi, không trả lời đề nghị bình luận của nhóm điều tra. Báo cáo nêu thêm 18 thương hiệu và nhà bán lẻ có thể nằm trong chuỗi cung ứng, trong đó có Amazon, Dell, Lenovo, Nvidia, Samsung và Walmart. Một số hãng đã phản hồi, một số chỉ xác nhận đã nhận thư.

Transparentem kêu gọi các công ty xây dựng cơ chế do chính người lao động tham gia, dựa trên các thỏa thuận ràng buộc giữa công đoàn quốc tế và thương hiệu toàn cầu. Cùng nhóm này công bố báo cáo “On the Mend” hồi tháng 7/2026, ghi nhận các nhà cung ứng và một số thương hiệu đã có kế hoạch hoàn tiền gần 6 triệu đô phí tuyển dụng cho hàng trăm lao động.

Vì sao người Việt ở Đài Loan thường mang nợ

Phí tuyển dụng không nằm ngoài câu chuyện lao động Việt bỏ hợp đồng tại Đài Loan. Theo cơ quan di trú Đài Loan, khoảng 60.000 lao động Việt đang ở đảo mà không có giấy tờ hợp lệ. Một luật mới của Việt Nam có hiệu lực từ 10/9 phạt tới 3.800 đô đối với công dân ở lại nước ngoài trái phép khi về nước, và các bản tin ghi nhận số người ra trình diện nhà chức trách tăng lên. Người lao động thường rời hợp đồng vì chi phí ban đầu cao, giờ làm dài và lương thấp.

Với người đang cân nhắc đi lao động hoặc có người thân sắp đi, bài học thực tế là hỏi rõ tổng số tiền phải trả cho công ty môi giới ở cả hai đầu, giữ lại biên lai chuyển khoản, hợp đồng và bản dịch, và không đưa hộ chiếu cho bất kỳ ai giữ hộ. Nếu bị đe dọa hay ép đóng thêm phí để gia hạn hợp đồng, có thể báo cho văn phòng đại diện Việt Nam tại Đài Loan hoặc các tổ chức hỗ trợ lao động di cư.

Đọc thêm: Lao động Việt bỏ trốn ở Đài Loan trước mức phạt tới 100 triệu đồng khi về nước

Về tác giả:

Văn Minh là biên tập viên của Tin Người Việt, theo dõi tin di trú, visa, pháp luật và đời sống cộng đồng người Việt ở Mỹ, Úc, Anh, Canada, châu Á và châu Âu. Mỗi bài viết được đối chiếu với thông cáo của cơ quan chính phủ, cảnh sát, tòa án và báo địa phương trước khi đăng. Góp ý, đính chính: xha.nel5286@gmail.com