Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc (NHRC) đã khuyến nghị Bộ Tư pháp thay đổi cách truy quét cư trú bất hợp pháp tại nơi làm việc, trong đó về nguyên tắc phải có lệnh của tòa án. Khuyến nghị được đưa ra sau cái chết của Vu Tu Anh, 25 tuổi, một cử nhân người Việt rơi từ tầng ba nhà máy ở Daegu khi đang trốn đoàn kiểm tra ngày 28/10/2025. Báo Herald Business (Hàn Quốc) đưa tin ngày 2/10 và 12/10/2026, đúng lúc vụ việc sắp tròn một năm.
Nhìn lại vụ việc ở Daegu
Cô sang Hàn Quốc từ năm 19 tuổi, tốt nghiệp ngành thương mại quốc tế Đại học Keimyung đầu năm 2025. Theo Korea Times, cô giữ visa D-10 (visa tìm việc), mới đi làm khoảng hai tuần ở một nhà máy phụ tùng ô tô trong khu công nghiệp Seongseo, Daegu, để dành tiền học cao học.
Chiều 28/10/2025, Sở Xuất nhập cảnh Daegu kiểm tra nhà máy, trong chiến dịch truy quét trước Hội nghị cấp cao APEC cuối tháng 10. Cô trốn vào kho chứa máy lạnh ở tầng ba. Khoảng 18 giờ 30, cô được phát hiện đã rơi xuống từ khu vực gần kho và qua đời ngay sau đó.
Bộ Tư pháp Hàn khẳng định đoàn làm đúng quy trình và đã rút đi trước khi cô rơi. Cha cô, ông Vu Van Sung, nhiều lần biểu tình trước văn phòng tổng thống ở Seoul đòi một lời xin lỗi.
Ủy ban Nhân quyền khuyến nghị gì
Ngày 9/9/2026, NHRC gửi Bộ trưởng Tư pháp một loạt khuyến nghị, công bố ngày 2/10:
- Giảm bắt giữ từng lao động tại chỗ, tập trung vào môi giới và đường dây cung ứng lao động trái phép.
- Khám xét nơi làm việc và tạm giữ lao động nước ngoài, về nguyên tắc, cần có lệnh của tòa án.
- Nhân viên an toàn phải ở lại hiện trường cho tới khi đợt kiểm tra kết thúc; chủ cơ sở phải thông báo công khai khi kiểm tra đã xong, để người đang trốn biết.
- Thông báo quyền im lặng và quyền có luật sư bằng ngôn ngữ người bị giữ hiểu được.
Một quan chức Bộ Tư pháp cho biết bộ đang xem xét và sẽ trả lời trong vòng 90 ngày.
Vì sao gia đình vẫn chưa được công nhận
Theo Herald Business ngày 12/10, chính NHRC lại bác đơn của gia đình, dù điều tra viên của ủy ban hai lần (tháng 6 và tháng 7/2026) đề nghị chấp nhận. Ủy ban kết luận không chứng minh được quan hệ nhân quả trực tiếp, vì cô rơi khoảng 20 phút sau khi đoàn rút và không có bằng chứng bị truy đuổi hay dùng vũ lực.
Trong khi đó, Cơ quan Phúc lợi và Bồi thường Lao động Hàn Quốc (COMWEL) đã công nhận cái chết là tai nạn lao động từ tháng 2/2026. Báo cáo ghi nhận không có thông báo kết thúc kiểm tra nên cô tưởng đoàn vẫn còn đó. Nghị sĩ Lee Yong-woo gọi quyết định của NHRC là "thất bại rõ ràng".
Luật nói gì về visa D-10 và việc làm
Visa D-10 cho phép người nước ngoài ở lại Hàn để tìm việc, thường cấp cho người vừa tốt nghiệp đại học tại Hàn. Theo Korea Herald (được SCMP dẫn lại), người giữ D-10 chỉ được làm bán thời gian trong một số lĩnh vực chuyên môn hạn chế và không được làm lao động chân tay. Muốn làm toàn thời gian, họ phải tìm việc chuyên môn để chuyển sang visa E-7.
Nói cách khác, một cử nhân có visa hợp lệ vẫn có thể rơi vào tình trạng "làm việc trái phép" nếu đi làm nhà máy. Các nhóm vận động cho rằng quy định này đẩy nhiều du học sinh tốt nghiệp vào vùng xám pháp lý, trong khi chính phủ Hàn đặt mục tiêu thu hút 300.000 du học sinh vào năm 2027.
Ở Quốc hội, nghị sĩ Yoon Jong-o (Đảng Tiến bộ) đã trình dự luật sửa Luật Kiểm soát Xuất nhập cảnh, theo đó lệnh tự nguyện xuất cảnh trở thành biện pháp mặc định thay cho trục xuất cưỡng chế, và hạn chế trục xuất cưỡng chế với trẻ vị thành niên, người khuyết tật, người bệnh, phụ nữ mang thai và nạn nhân tội phạm. Dự luật chưa được thông qua.
Góc nhìn Tin Người Việt
Người Việt là cộng đồng nước ngoài lớn thứ hai ở Hàn Quốc, với 383.244 người tính đến cuối tháng 8/2026 theo thống kê Bộ Tư pháp Hàn. Vì vậy, cách Hàn tổ chức truy quét ảnh hưởng trực tiếp tới rất nhiều gia đình người Việt.
Khuyến nghị của NHRC không có tính bắt buộc, nhưng là lần đầu cơ quan nhân quyền nhà nước yêu cầu cụ thể việc dùng lệnh tòa và thông báo kết thúc kiểm tra. Theo đại diện Đảng Lao động Dân chủ Kwon Young-gook, từ năm 2003 đã có ít nhất 33 lao động nhập cư chết trong các đợt truy quét. Việc COMWEL công nhận tai nạn lao động cũng cho thấy một điểm ít người biết: quyền được bồi thường không phụ thuộc vào việc người lao động có giấy tờ hợp lệ hay không.
Lao động Việt ở Hàn cần lưu ý
- Kiểm tra kỹ loại visa của mình được làm công việc gì trước khi nhận việc; visa D-2, D-10 có giới hạn riêng, làm sai có thể bị phạt và trục xuất.
- Khi có kiểm tra, không trốn vào nơi nguy hiểm như mái nhà, cửa sổ, kho hàng trên cao. Hãy hỏi rõ thân phận người kiểm tra và yêu cầu phiên dịch.
- Gọi Trung tâm Thông tin Xuất nhập cảnh 1345 (từ nước ngoài: +82-2-1345) để hỏi về visa bằng tiếng Việt: chờ lời chào, bấm số chọn tiếng Việt rồi bấm phím *; hoạt động 9–22 giờ các ngày trong tuần, sau 18 giờ chỉ còn tiếng Hàn, Anh, Trung.
- Bị tai nạn khi làm việc, kể cả khi không có giấy tờ, vẫn có thể yêu cầu bồi thường tai nạn lao động qua COMWEL.
Đọc thêm: Du học sinh Việt bỏ rơi trẻ sơ sinh ở Hàn: án 10 năm tù. Xem thêm tin cộng đồng người Việt hải ngoại.
Nguồn tin
- Herald Business, 2/10/2026 – Khuyến nghị của NHRC về truy quét xuất nhập cảnh
- Herald Business, 12/10/2026 – NHRC bác đơn dù điều tra viên đề nghị chấp nhận
- Korea Times – Family of late Vietnamese graduate demands gov’t apology
- SCMP – Vietnamese woman’s death amid raid spurs demand for visa policy change
- Korea Times – Number of foreigners in Korea reaches 2.8 million in August
- UNHCR Korea – Government Helpline 1345
