Nhìn lại vụ tiệm nail San Diego ép em họ làm không công

NGHE BÀI VIẾTBấm nút ▶ bên dưới để nghe đọc toàn bộ bài (khoảng 5 phút). Bà con có thể vừa nghe vừa làm việc khác.

Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.

Hai anh em gốc Việt Cindy Mydung Luu và Jason Luu từng bị liên bang bắt năm 2019 vì cáo buộc ép một người em họ từ Việt Nam sang làm việc không công tại hai tiệm nail ở Rancho Bernardo. Theo Văn phòng Biện lý Liên bang Nam California và đài 10News, vụ án kết thúc năm 2022 với án tù và khoản bồi thường 250.000 USD.

Khu Rancho Bernardo ở San Diego, nơi có hai tiệm nail trong vụ án (ảnh minh họa). Ảnh: RightCowLeftCoast / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Diễn biến: từ visa du học tới tiệm nail

Theo cáo trạng, nạn nhân, được gọi bằng tên viết tắt “LX”, là em họ của hai bị cáo. Tháng 9/2014, cô sang Mỹ bằng visa du học và theo học Grossmont College. Hai anh em cho cô ở trong một căn nhà họ sở hữu.

Khi đã có bằng thợ nail, cô được yêu cầu bỏ học để làm toàn thời gian tại tiệm Majestic Nail Salon, rồi chuyển sang Eden Nails Lounge & Spa, đều ở Rancho Bernardo. Theo công tố, cô làm tới 7 ngày mỗi tuần, có ngày 12 tiếng, và phải nộp lại toàn bộ thu nhập.

Năm 2015, hai bị cáo dàn xếp để cô kết hôn giả với Jason Luu nhằm có thường trú nhân. Khi có thẻ xanh, họ giữ luôn thẻ và dọa cô sẽ mất tình trạng di trú nếu bỏ việc.

Xử lý pháp lý

Ngày 12/12/2019, Lực lượng Đặc nhiệm Chống buôn người San Diego bắt hai anh em tại nhà ở Tierrasanta. Cáo trạng gồm 6 tội: âm mưu cưỡng bức lao động, peonage, cưỡng bức lao động, giữ giấy tờ để ép làm việc, hưởng lợi từ peonage, và riêng Jason Luu bị thêm tội khai gian hồ sơ visa. Mỗi người được tại ngoại với tiền thế chân 30.000 USD bảo đảm bằng nhà đất.

Ngày 30/9/2021, cả hai nhận tội giữ giấy tờ để ép làm việc (document servitude). Bộ Lao động ước tính hai người nợ nạn nhân khoảng 279.467 USD tiền lương, giờ phụ trội và bồi thường.

Tháng 4/2022, mỗi người lãnh 3 tháng tù liên bang; hai người bị buộc bồi thường 250.000 USD, theo đài 10News San Diego. Luật sư bào chữa cho rằng ban đầu thân chủ có “ý tốt”, nhưng thừa nhận nạn nhân “phải làm quá nhiều, được trả quá ít”.

Cuộc điều tra do Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa (HSI) dẫn đầu, có sự tham gia của Bộ Lao động, IRS và Sở Cảnh sát trưởng Quận San Diego.

Luật nói gì về tội giữ giấy tờ để ép làm việc

Tội danh mà hai anh em nhận, document servitude, nằm ở điều 1592 Bộ luật Hình sự liên bang. Hiểu đơn giản: ai cất giấu, tịch thu, hủy hoặc giữ hộ chiếu, thẻ xanh hay giấy tờ di trú của người khác để buộc người đó tiếp tục làm việc là phạm tội, kể cả khi không dùng bạo lực. Mức án tối đa là 5 năm tù.

Các tội nặng hơn trong cáo trạng ban đầu, như cưỡng bức lao động (điều 1589) và peonage, tức bắt người làm việc để trừ nợ (điều 1581), có mức tối đa 20 năm tù. Trong thực tế, nhiều vụ kết thúc bằng thỏa thuận nhận tội ở tội danh nhẹ hơn, đổi lại bị cáo bồi thường cho nạn nhân. Vụ nhà Luu là ví dụ như vậy: án tù ngắn nhưng phải trả 250.000 USD.

Luật California còn quy định riêng về lương: làm quá 8 tiếng một ngày hoặc quá 40 tiếng một tuần phải được trả giờ phụ trội. Nhân viên tiệm nail, dù là người thân hay “làm phụ cho gia đình”, vẫn được luật lao động bảo vệ như mọi người làm công khác.

Góc nhìn Tin Người Việt: khi người thân là người bóc lột

Điểm đáng chú ý của vụ này là nạn nhân không bị người lạ lừa, mà bị chính anh chị họ đưa sang. Đây là kiểu vụ việc rất khó phát hiện trong cộng đồng: người ngoài nhìn vào chỉ thấy một cô em họ phụ tiệm cho gia đình; nạn nhân thì ngại lên tiếng vì sợ mang tiếng phản bội họ hàng, sợ mất giấy tờ, sợ bị đưa về nước.

Cần nói rõ: chính người phụ nữ trẻ là nạn nhân. Cuộc hôn nhân giả do các bị cáo dàn xếp, và việc giữ thẻ xanh là công cụ để kiểm soát cô. Cả hai bị cáo cũng chỉ là trường hợp cá nhân; cộng đồng tiệm nail gốc Việt với hàng chục ngàn chủ tiệm làm ăn đàng hoàng không thể bị đánh đồng vì vụ này.

Dấu hiệu cưỡng bức lao động và nơi cầu cứu

Những dấu hiệu cho thấy một người có thể đang bị cưỡng bức lao động:

Người khác giữ hộ chiếu, thẻ xanh, giấy phép lao động của mình và không trả lại khi được hỏi.
Toàn bộ tiền lương bị giữ hoặc bị “trừ nợ” mà không rõ nợ bao nhiêu, bao giờ hết.
Bị dọa báo di trú, dọa hủy giấy tờ, dọa đưa về Việt Nam nếu nghỉ việc.
Làm 7 ngày một tuần, 12 tiếng một ngày, không được tự do đi lại hay liên lạc.

Nơi có thể liên lạc:

Đường dây nóng quốc gia về nạn buôn người: 1-888-373-7888 (miễn phí, 24/7), hoặc nhắn tin tới 233733.
Gọi 911 nếu đang gặp nguy hiểm trước mắt.
Nạn nhân buôn người có thể tìm hiểu diện tình trạng T (T visa, mẫu I-914) của Sở Di trú USCIS; diện này có lộ trình xin thẻ xanh. Nên gặp luật sư di trú hoặc tổ chức pháp lý phi lợi nhuận để được tư vấn.

Đọc thêm: Nhìn lại vụ cưỡng bức lao động tại các tiệm nail ở Anh. Xem thêm tin người Việt tại Mỹ.