Chế độ Ikusei Shūrō (育成就労, tạm dịch “lao động đào tạo nguồn nhân lực”) sẽ thay thế chế độ thực tập sinh kỹ năng tại Nhật Bản từ tháng 4/2027. Theo hãng Kyodo ngày 9/9/2026, chính phủ Nhật vừa trình hội đồng chuyên gia đề xuất bổ sung ngành hàng không, nâng tổng số ngành tiếp nhận lên 18. Đây là thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới hàng trăm nghìn lao động Việt Nam đang và sẽ sang Nhật.
Diễn biến mới: thêm ngành hàng không
Theo Kyodo, công việc được đề xuất đưa vào là phục vụ mặt đất tại sân bay, như bốc xếp hàng hóa và hành lý. Chính phủ dự kiến thông qua thay đổi này tại một cuộc họp nội các vào tháng 12.
Cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật (ISA) dự kiến cắt 300 suất từ trần 4.900 người của ngành hàng không trong diện kỹ năng đặc định số 1 (Tokutei Ginō 1-gō) để dành cho Ikusei Shūrō.
Trước đó, theo trang chính thức của ISA, phương châm vận hành theo từng ngành của chế độ mới đã được nội các thông qua ngày 23/1/2026, và hướng dẫn vận hành chi tiết được công bố ngày 20/2/2026.
Ikusei Shūrō khác thực tập sinh ở điểm nào
Chế độ thực tập sinh ra đời với mục đích chính thức là “chuyển giao kỹ năng” cho nước đang phát triển. Ikusei Shūrō thì được xác định rõ là để đào tạo và giữ chân nhân lực cho Nhật. Theo tổng hợp từ tài liệu của ISA, các điểm chính gồm:
- Thời gian cơ bản 3 năm, sau đó định hướng chuyển lên diện kỹ năng đặc định số 1 nếu đạt kỳ thi kỹ năng và tiếng Nhật trình độ N4 hoặc JFT-Basic.
- Được tự xin đổi chỗ làm (tenseki) sau 1 hoặc 2 năm tùy ngành, với điều kiện đã đậu kỳ thi kỹ năng cơ bản và tiếng Nhật khoảng trình độ A1 (tương đương N5). Thực tập sinh hiện nay về nguyên tắc không được đổi chỗ.
- Yêu cầu tiếng Nhật trước khi bắt đầu làm việc: khoảng A1 (N5) với đa số ngành; riêng hộ lý (kaigo) và nhân viên vận tải đường sắt cần khoảng N4.
- Phí trả cho công ty phái cử mà người lao động phải chịu được giới hạn tối đa bằng 2 tháng lương; phần vượt quá do chủ sử dụng hoặc tổ chức hỗ trợ giám sát chịu.
- Mỗi ngành có trần tiếp nhận. Theo Kyodo (12/2025), trần dự kiến cho Ikusei Shūrō khoảng 426.000 người trong 2 năm kể từ tài khóa 2027, còn kỹ năng đặc định khoảng 805.000 người đến hết tài khóa 2028.
Bối cảnh: người Việt là lực lượng đông nhất
Theo số liệu ISA, tính đến cuối tháng 6/2025, Nhật có 3.956.619 người nước ngoài cư trú, trong đó người Việt đứng thứ hai với 660.483 người. Cùng thời điểm, cả nước có 449.432 thực tập sinh kỹ năng và 336.196 lao động kỹ năng đặc định.
Kyodo cho biết người Việt chiếm khoảng 40% tổng số lao động kỹ năng đặc định, nhiều nhất trong các quốc tịch. Vì vậy, bất cứ thay đổi nào trong luật lao động nước ngoài của Nhật đều tác động mạnh tới cộng đồng Việt.
Về hợp tác song phương, trang ISA cho thấy Nhật đã ký bản ghi nhớ hợp tác đầu tiên về Ikusei Shūrō với Thái Lan vào tháng 6/2026. Trên trang này, chúng tôi chưa thấy thông tin về bản ghi nhớ tương tự với Việt Nam.
Góc nhìn Tin Người Việt
Quyền đổi chỗ làm và mức trần phí môi giới là hai điểm có ý nghĩa thực tế nhất với lao động Việt. Nhiều năm qua, nợ phí xuất cảnh cao và việc bị “trói” vào một chủ được xem là nguyên nhân khiến thực tập sinh bỏ trốn rồi sa vào làm chui hoặc phạm pháp.
Tuy vậy, quyền đổi chỗ đi kèm điều kiện: phải đủ thời gian tối thiểu, đậu kỳ thi kỹ năng và tiếng Nhật, và chỗ làm mới không được nhận quá tỷ lệ người chuyển đến. Môi giới tư nhân cũng không được tham gia khâu chuyển chỗ. Người lao động nên tìm hiểu kỹ để không tin lời hứa “đổi chỗ dễ dàng” của các đầu nậu.
Một điểm cần lưu ý nữa: theo tổng hợp của Mynavi Global dựa trên luật sửa đổi, mức phạt tội “tiếp tay lao động bất hợp pháp” ở Nhật đã được nâng lên tối đa 5 năm tù hoặc 5 triệu yen. Cả chủ thuê lẫn người môi giới làm chui đều chịu rủi ro lớn hơn trước.
Người định sang Nhật nên chuẩn bị gì?
- Người dự định sang Nhật từ năm 2027: học tiếng Nhật tối thiểu trình độ N5 trước khi đi; nếu muốn làm hộ lý thì cần N4.
- ISA ngày 5/10/2026 đã đăng thông báo khuyến nghị kỳ thi JFT-Basic cho người đang tính thi N4 hoặc N5. Có thể theo dõi tại trang Ikusei Shūrō của ISA (moj.go.jp/isa).
- Kiểm tra hợp đồng phái cử: phần phí người lao động phải chịu không được vượt quá 2 tháng lương theo quy định mới.
- Thực tập sinh đang ở Nhật: chế độ cũ còn được duy trì trong thời gian chuyển tiếp; nên hỏi nghiệp đoàn hoặc ISA về lộ trình lên kỹ năng đặc định.
- Không nhờ môi giới “chạy” đổi chỗ làm; mọi việc chuyển chỗ phải qua cơ quan được phép.
Đọc thêm: Vụ 2 thực tập sinh Việt chết ở Shiga: điều tra tới đâu?. Xem thêm tin cộng đồng người Việt hải ngoại.
Nguồn tin
- Kyodo/Kumamoto Nichinichi – 育成就労、「航空」分野を追加へ (9/9/2026)
- Kyodo/Kumamoto Nichinichi – 外国人育成就労の上限42万人案 (23/12/2025)
- ISA – Trang chế độ Ikusei Shūrō
- ISA – Bản ghi nhớ hợp tác với Thái Lan
- ISA – Số người nước ngoài cư trú cuối tháng 6/2025
- Kyodo/Sakigake – Lao động kỹ năng đặc định đạt 33 vạn người
- Mynavi Global – Giải thích chế độ Ikusei Shūrō
