Ngày 6/11, Tòa Sơ thẩm Macau tuyên 12 năm rưỡi tù đối với Au Kam San, 69 tuổi, cựu dân biểu và nhà vận động dân chủ, trong vụ án đầu tiên theo luật an ninh quốc gia của đặc khu hành chính thuộc Trung Quốc này. Ông bị kết tội một tội lật đổ quyền lực nhà nước, ba tội liên hệ với tổ chức nước ngoài gây nguy hại an ninh quốc gia và một tội vi phạm bí mật.

Tòa kết luận những gì
Ban đầu ông bị truy tố ba tội lật đổ, sau phiên xử kín tòa rút còn một tội. Theo cáo buộc, ông Au phối hợp với các tổ chức nước ngoài “thù địch” để phát tán những luận điểm nhằm lật đổ quyền lực nhà nước, và phát tán thông tin sai nhằm kích động thù ghét chính quyền trung ương và phá rối cuộc bầu Trưởng đặc khu năm 2024. Theo tổ chức Human Rights Watch, tòa còn nói ông tiết lộ thông tin mật về giấy phép sòng bạc từ một buổi họp của Hội đồng Lập pháp năm 2021. Tòa không nêu tên tổ chức hay cá nhân nước ngoài nào, cũng không công bố chứng cứ cụ thể.
Công tố lập luận rằng việc ông liên lạc với các nhóm nhân quyền quốc tế và các nhà ngoại giao là nỗ lực kêu gọi trừng phạt từ bên ngoài. Bên bào chữa cho rằng đó là hoạt động vận động chính trị hợp pháp. Tòa cho biết ông không tranh cãi phần lớn các sự việc và thừa nhận việc cấu kết với tổ chức nước ngoài là một tội.
Phiên xử kín và những lo ngại
Ông Au bị bắt tháng 7/2025 và bị giam kể từ đó. Theo gia đình, ông bị biệt giam, không được liên lạc với người nhà hay luật sư riêng, mà do tòa chỉ định luật sư. Liên minh châu Âu cho biết ông bị biệt giam gần một năm. Phiên xử diễn ra kín, báo chí và đại diện ngoại giao bị hạn chế vào dự; phiên tuyên án công khai có gia đình, phóng viên và hàng chục người dân tới dự.
Con gái ông, bà Cherry Au, nói cha bị chính quyền mà ông từng phục vụ mô tả như một kẻ xấu. Vợ ông, bà Cheng Miu-shan, viết thư ngỏ cho rằng phiên xử và bản án mang động cơ chính trị. Luật sư Michael Polak của tổ chức Justice Abroad gọi đây là phiên xử “dàn dựng” dựa trên các cáo buộc “bịa đặt”, và cho biết đã gửi khiếu nại lên Nhóm Công tác về Giam giữ Tùy tiện của Liên Hợp Quốc.
Phản ứng quốc tế và lập trường của Macau
Human Rights Watch gọi vụ truy tố là “vô căn cứ” với những vi phạm nghiêm trọng quyền được xét xử công bằng, đòi hủy bản án và trả tự do vô điều kiện cho ông Au. Liên minh châu Âu chỉ trích bản án là “sự xói mòn đa nguyên chính trị và tự do ngôn luận” và tiếc vì phiên xử bị hạn chế quyền theo dõi. Bộ Ngoại giao Mỹ lên án và đòi trả tự do ngay. Ông Au mang quốc tịch Bồ Đào Nha; theo luật sư và Human Rights Watch, Bồ Đào Nha đã nêu vụ việc với phía Trung Quốc. Chính quyền Macau bảo vệ bản án và bác bỏ chỉ trích từ nước ngoài là can thiệp vào công việc nội bộ.
Người bị kết án là ai
Ông Au là giáo viên đã nghỉ hưu, từng làm dân biểu Hội đồng Lập pháp Macau nhiều nhiệm kỳ và nghỉ hưu năm 2021. Ông cùng ông António Ng Kuok Cheong lập Ủy ban Liên hiệp Phát triển Dân chủ Macau, nhóm tổ chức lễ tưởng niệm Thiên An Môn hằng năm cho đến khi chính quyền cấm năm 2021. Cùng năm, ủy ban bầu cử loại 21 ứng viên khỏi cuộc bầu Hội đồng Lập pháp, viện dẫn một phán quyết của Tòa Phúc thẩm coi lễ tưởng niệm 4/6 là hành vi lật đổ.
Luật an ninh quốc gia của Macau
Luật bảo vệ an ninh quốc gia của Macau được ban hành ngày 3/3/2009 và được siết lại năm 2023. Sửa đổi năm 2023 mở rộng khái niệm hành vi “lật đổ” từ “bằng phương tiện bạo lực” thành “bằng bất kỳ phương tiện bất hợp pháp nào”. Trước vụ này, chưa có vụ án công khai nào được xét theo luật này.
Luật sư Polak kêu gọi Bồ Đào Nha và Liên minh châu Âu gây sức ép để ông Au được trả tự do. Cho đến nay, tòa chưa công bố tổ chức nước ngoài nào bị nêu trong bản án, nên những người theo dõi vụ việc chưa thể kiểm chứng cáo buộc cấu kết với thế lực bên ngoài.
Đọc thêm: Hong Kong: Joshua Wong lãnh thêm 10 năm tù vì cấu kết với thế lực nước ngoài





