Nhân viên di trú Anh đột kích một tiệm nail ở Croydon, phía nam London, ngày 10/6 và xác định ba người Việt là nghi phạm vi phạm luật nhập cư. Theo bản tin của Local Democracy Reporting Service đăng lại ngày 18/6, hơn 10 nhân viên vào tiệm Vi Nails trên phố Church Street, nói chuyện với những người làm việc và khám xét cả hai tầng. Đây là bài nhìn lại một vụ cách đây gần bốn tháng; chúng tôi chưa tìm thấy diễn biến mới.
Chuyện gì đã xảy ra
Phóng viên có mặt chứng kiến cuộc kiểm tra vào khoảng 3 giờ chiều. Ba người Việt, gồm hai nam và một nữ, được xác định là nghi phạm vi phạm luật nhập cư. Tiêu đề bài gốc dùng chữ bị giam giữ, nhưng nội dung chỉ nói họ được xác định, nên chúng tôi dùng cách nói thận trọng hơn. Tiệm đã hoạt động hơn 20 năm và có ba thợ nail toàn thời gian.
Một người đàn ông xưng là “Peter”, nói điều hành tiệm cùng anh trai, khẳng định ông chưa từng thuê những người này và không biết họ. Ông cho biết lúc đó ông đang ở Birmingham thăm người thân.
Khoản phạt đang chờ
Bộ Nội vụ Anh đã gửi cho doanh nghiệp một thông báo chuyển hồ sơ phạt dân sự (Civil Penalty Referral Notice). Đội tuân thủ phạt dân sự sẽ xem xét bằng chứng rồi quyết định có phạt hay không. Mức phạt có thể lên tới 45.000 bảng cho mỗi lao động trái phép trong lần vi phạm đầu, và 60.000 bảng mỗi lao động nếu tái phạm. Bộ Nội vụ nói làm việc bất hợp pháp làm tổn hại các nhà tuyển dụng trung thực và tiếp tay cho tội phạm di trú có tổ chức, đồng thời tuyên bố hoạt động thực thi đã lên mức cao nhất trong lịch sử nước Anh, với số vụ bắt lao động trái phép tăng 83% và số cuộc đột kích tăng 77%. Đó là số liệu do chính Bộ đưa ra, chúng tôi chưa kiểm chứng độc lập.
Luật nói gì
Chủ doanh nghiệp ở Anh có trách nhiệm kiểm tra quyền làm việc (right to work) của mỗi nhân viên trước khi nhận, và lưu bản sao giấy tờ. Làm đúng quy trình này giúp họ có lý do bào chữa theo luật nếu sau đó phát hiện nhân viên khai giả. Ngoài phạt dân sự, chủ doanh nghiệp biết rõ mà vẫn thuê người không có quyền làm việc có thể đối mặt với trách nhiệm hình sự. Đây là giải thích chung, không phải nhận định về tiệm Vi Nails, nơi chưa có kết luận.
Góc nhìn Tin Người Việt
Đây là phân tích của chúng tôi. Các vụ kiểm tra tiệm nail ở Anh thường đặt hai nhóm vào hoàn cảnh khác nhau: chủ tiệm đối mặt với khoản phạt, còn người làm việc có thể bị tạm giữ vì lý do nhập cư. Trong quá khứ, nhiều lao động Việt ở Anh bị đưa sang trong điều kiện bị ép buộc, nên pháp luật Anh có cơ chế riêng để xem xét họ là nạn nhân (National Referral Mechanism) thay vì chỉ là người vi phạm.
- Chủ tiệm: kiểm tra giấy tờ quyền làm việc trước khi nhận người và lưu hồ sơ đầy đủ.
- Người làm việc: nếu bị ép làm, bị giữ giấy tờ hoặc bị bắt trả nợ, nên nói rõ với luật sư hoặc tổ chức hỗ trợ nạn nhân buôn người và đường dây nóng Modern Slavery Helpline.
- Không đứng ra nhận thuê hộ hay đứng tên giùm người khác khi chưa hiểu trách nhiệm pháp lý.
