Giọng đọc AI tự động, có thể phát âm chưa chuẩn một số tên riêng.
Tại khu vực bến Bình An, TP.HCM, người đàn ông được người phỏng vấn giới thiệu là anh Tuấn kể rằng mình đang bán đồ ăn sáng sau khi bị trục xuất từ Mỹ về Việt Nam. Trong cuộc trò chuyện với người dẫn tên Nick, anh nói bạn bè đã giúp một góc buôn bán, còn điều mong mỏi nhất là hoàn thiện giấy tờ để ổn định chỗ ở và công việc.
Một góc bếp để tự kiếm sống
Quầy ăn được mô tả trong cuộc trò chuyện có những món quen thuộc như bánh mì ốp la và các món bò. Anh Tuấn giới thiệu nơi đặt bếp, thùng giữ lạnh, rau, gia vị và những vật dụng phục vụ buổi bán sáng. Theo lời anh, đây là chỗ bạn bè cho sử dụng để có nguồn thu, chưa phải một cơ sở do anh tự thuê và gây dựng hoàn chỉnh.
Sự giúp đỡ ấy cho anh một cách xoay xở cụ thể: dùng công sức của mình để kiếm tiền mỗi ngày. Anh nói muốn tự lo cuộc sống, bớt phải trông cậy vào các con ở Mỹ. Quầy ăn nhỏ vì vậy gắn với mong muốn tự lập sau khi trở về.
Dù đã có nơi buôn bán, chỗ ngủ của anh vẫn tạm bợ. Tại thời điểm phỏng vấn, anh kể ban đêm có thể mắc võng hoặc ngủ trong một căn phòng nhỏ ở cùng khu vực. Anh mong sau khi thu xếp giấy tờ sẽ tìm được nơi ở phù hợp hơn.
Từ thiếu niên sang Mỹ đến cuộc trở về một mình
Theo lời kể, anh sang Mỹ năm 1990 theo diện con lai, không có cha mẹ đi cùng. Những ngày đầu, anh được một tổ chức hỗ trợ tiếp nhận, rồi ra ngoài tự kiếm sống. Tiếng Anh hạn chế khiến công việc trong nhà hàng Việt Nam trở thành lựa chọn ban đầu.
Anh cho biết từng sống ở Illinois trước khi chuyển đến khu vực Garland, Texas. Trong những năm ở Mỹ, anh có gia đình và năm người con. Khi nói về cuộc chia tay, anh nhắc đến nỗi buồn phải xa các con, trong đó có người vẫn còn nhỏ vào thời điểm anh kể chuyện.
Về quá trình trở lại Việt Nam, anh nêu mốc đến Hà Nội ngày 14/8/2025, sau đó di chuyển vào phía Nam. Đây là ngày do nhân vật cung cấp, chưa được đối chiếu bằng giấy tờ hành trình. Anh nói lúc trở về không có người thân đón, từng ở khách sạn rồi tìm nhà trọ trước khi có chỗ ở và buôn bán tạm hiện tại.
Phần kể về quá khứ tại Mỹ có nhắc một vụ vi phạm khi còn trẻ và việc cơ quan di trú làm việc với anh từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, tư liệu không kèm bản án, quyết định xử lý hay hồ sơ trục xuất. Vì vậy, chưa thể xác định hành vi nào và thủ tục nào là căn cứ pháp lý dẫn đến việc anh phải rời Mỹ.
Khó khăn lớn nhất chưa chỉ là tiền vốn
Trong cuộc trò chuyện, anh Tuấn nhiều lần quay lại chuyện giấy tờ. Anh cho biết giấy đi lại tạm thời được cấp khi trở về đã hết hạn, còn bản thân chưa có đủ giấy tờ để thu xếp cuộc sống như mong muốn. Tên chính xác, hiệu lực và tình trạng xử lý của từng loại giấy chưa được xác minh độc lập.
Theo lời anh, việc tìm lại thông tin cũ không dễ vì tuổi nhỏ sống xa cha mẹ, di chuyển qua nhiều nơi. Người phỏng vấn cũng đề cập khả năng cần truy tìm giấy khai sinh và các thông tin nhân thân. Đây là khó khăn được hai bên trao đổi, chưa phải kết luận rằng hồ sơ của anh không thể giải quyết.
Chuyện giấy tờ gắn trực tiếp với những dự định rất cụ thể: thuê chỗ ở, giao dịch thuận tiện và có thêm cơ hội làm ăn. Anh không chỉ muốn có sự giúp đỡ cho từng bữa ăn, mà muốn đủ điều kiện để tự sắp xếp đời sống lâu dài.
Cần phân biệt lời kể về giấy tờ với điều kiện pháp luật
Trong trả lời công dân ngày 20/1/2025, Bộ Công an giải thích rằng công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài có nhu cầu làm căn cước cần thực hiện việc thu thập, cập nhật thông tin dân cư hoặc thông tin cư trú theo trường hợp cụ thể. Hướng dẫn này cung cấp bối cảnh chung, không xác nhận hồ sơ của nhân vật trong cuộc phỏng vấn.
Một hướng dẫn khác được Báo điện tử Chính phủ đăng ngày 7/6/2025 nêu các cách thể hiện nơi cư trú trên thẻ khi công dân không có nơi thường trú, gồm nơi tạm trú hoặc nơi ở hiện tại theo quy định. Vì thế, không nên chỉ từ hoàn cảnh thiếu chỗ ở ổn định mà kết luận một người chắc chắn không thể được cấp căn cước.
Với anh Tuấn, điều cần làm rõ vẫn là thông tin nào đã có trong hồ sơ và thông tin nào còn thiếu. Cuộc phỏng vấn chưa giải đáp được câu hỏi ấy, nhưng cho thấy vì sao hỗ trợ giấy tờ lại quan trọng không kém hỗ trợ tiền vốn.
Đã quen dần, vẫn mong có chỗ đứng ổn định
Anh nói những ngày đầu trở về rất khó khăn, không biết nên bắt đầu từ đâu. Sau một thời gian có thêm bạn bè và người quen, anh cảm thấy dễ thích nghi hơn. Điều còn thiếu là sự ổn định: một chỗ ở chắc chắn hơn và cơ hội kiếm sống rộng hơn góc bán hàng tạm.
Quầy đồ ăn sáng chưa giải quyết hết khó khăn, nhưng là bước đi anh đã thực hiện được. Từ nơi đó, anh tiếp tục thu xếp cuộc sống từng ngày, trong lúc chờ làm rõ và hoàn thiện những giấy tờ cần thiết cho chặng đường phía trước.
Biên tập ngày 30/10/2026 từ tư liệu phỏng vấn. Địa điểm buôn bán và tình trạng giấy tờ được phản ánh theo lời kể tại thời điểm ghi hình, chưa có xác nhận cập nhật.
Nguồn tin
- Phụ đề cuộc trò chuyện tại bến Bình An, kênh Nick Nguyen; tư liệu do người dùng cung cấp.
- Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an: Thủ tục cấp thẻ căn cước cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài (20/1/2025)
- Báo điện tử Chính phủ: Hướng dẫn căn cước cho người sống từ nhỏ tại nước ngoài (7/6/2025)
