Cập nhật tháng 11/2026. Người Việt sở hữu một phần rất lớn các tiệm nail ở Mỹ, và nhiều người khác mở tiệm phở, tiệm bánh mì, tiệm sửa xe. Phần lớn học nghề từ người quen nhưng phần giấy tờ thì tự mò. Làm sai từ đầu, như thuê thợ không đúng cách hay thiếu bảo hiểm, có thể dẫn tới những khoản phạt hoặc kiện tụng lớn hơn cả lợi nhuận nhiều năm. Bài này tóm tắt các bước chung; chi tiết khác nhau giữa tiểu bang và thành phố.
Chọn hình thức kinh doanh
- Đứng tên cá nhân (sole proprietorship): đơn giản, ít giấy tờ, khai thu nhập trên tờ khai cá nhân (Schedule C). Nhưng chủ chịu trách nhiệm vô hạn: nếu tiệm bị kiện, nhà và tài khoản cá nhân có thể bị ảnh hưởng.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC): tách tài sản cá nhân khỏi nợ của doanh nghiệp trong phần lớn trường hợp, thuế vẫn có thể khai như cá nhân. Phải đăng ký với tiểu bang, có phí hằng năm. Ở California, LLC phải đóng thuế tối thiểu 800 đô mỗi năm cho Ban Thuế Nhượng quyền (FTB).
- Công ty cổ phần (corporation, S-corp): phù hợp khi doanh thu lớn, có nhiều chủ; cần sổ sách và họp hành chặt chẽ hơn.
LLC chỉ bảo vệ khi tách bạch thật sự: tài khoản ngân hàng riêng, hợp đồng ký dưới tên công ty, không dùng tiền tiệm chi tiêu gia đình.
Mã số thuế doanh nghiệp (EIN)
EIN là “số An sinh Xã hội” của doanh nghiệp, cần để mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp, thuê nhân viên, khai thuế lương. Xin miễn phí trên irs.gov, có số ngay khi hoàn tất trực tuyến. Nhiều trang web có tên giống IRS thu phí 200–300 đô để “xin hộ”; không cần thiết.
Từ tháng 3/2025, các công ty thành lập tại Mỹ không còn phải nộp báo cáo chủ sở hữu hưởng lợi (BOI) cho FinCEN theo quy định tạm thời của Bộ Tài chính. Người nhận email đòi nộp BOI kèm phí nên kiểm tra kỹ, vì đây từng là chiêu lừa phổ biến.
Đăng ký tên và giấy phép
- Tên thương mại (DBA/fictitious business name): nếu tiệm dùng tên khác tên chủ hoặc tên LLC, phải đăng ký tại quận và đăng báo theo quy định.
- Giấy phép kinh doanh của thành phố hoặc quận (business license, business tax certificate).
- Giấy phép ngành: tiệm nail ở California cần giấy phép cơ sở (establishment license) của Hội đồng Thẩm mỹ (Board of Barbering and Cosmetology), mỗi thợ cần giấy phép hành nghề riêng; tiệm ăn cần giấy phép y tế của quận và chứng chỉ an toàn thực phẩm.
- Giấy phép bán hàng (seller’s permit) nếu bán hàng hóa chịu thuế bán hàng (sơn móng, mỹ phẩm, đồ ăn mang đi tùy nơi).
- Giấy phép xây dựng, sửa chữa mặt bằng; giấy chứng nhận sử dụng (certificate of occupancy); giấy phép bảng hiệu.
Thuê thợ: nhân viên hay 1099
Đây là chỗ nhiều chủ tiệm gặp rắc rối nhất. Ở nhiều tiểu bang, đặc biệt California với luật AB5, thợ nail làm theo lịch của tiệm, dùng dụng cụ của tiệm, chia phần trăm theo doanh thu, gần như chắc chắn là nhân viên, không phải người làm hợp đồng 1099. Thợ thuê ghế (booth renter) chỉ được coi là độc lập khi thực sự tự quản lý khách, giá, giờ giấc, tự thu tiền và đáp ứng các tiêu chí của luật.
Với nhân viên, chủ phải: khấu trừ và nộp thuế lương, đóng bảo hiểm thất nghiệp, có bảo hiểm bồi thường lao động, trả ít nhất lương tối thiểu và tiền làm thêm giờ, cho nghỉ giữa giờ. Phân loại sai có thể bị truy thu thuế, phạt và bị nhân viên kiện đòi lương. Xem bài Lương tối thiểu, overtime và bị quỵt lương.
Mọi nhân viên mới phải điền mẫu I-9 để xác minh quyền làm việc; giữ hồ sơ I-9 đúng hạn, vì cơ quan di trú có thể kiểm tra.
Bảo hiểm
- Bồi thường lao động (workers’ compensation): bắt buộc ở hầu hết tiểu bang khi có nhân viên, kể cả một người. Ở California, không có loại bảo hiểm này là phạm tội. Xem bài Tai nạn lao động.
- Bảo hiểm trách nhiệm chung (general liability): khách trượt ngã, bị nhiễm trùng sau làm móng.
- Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho dịch vụ thẩm mỹ.
- Bảo hiểm tài sản, gián đoạn kinh doanh; chủ nhà thường yêu cầu trong hợp đồng thuê.
Thuê mặt bằng
Hợp đồng thuê thương mại thường dài 5–10 năm, kèm điều khoản chia phí chung (NNN), bảo lãnh cá nhân của chủ. Nên nhờ luật sư đọc trước khi ký, đặc biệt các điều khoản bảo lãnh cá nhân, tăng giá, quyền chuyển nhượng khi bán tiệm.
Thuế và sổ sách
- Thuế lương nộp hằng tháng hoặc hằng quý; khai mẫu 941 hằng quý, W-2 cuối năm.
- Thuế bán hàng nộp theo kỳ cho tiểu bang.
- Giữ sổ sách doanh thu đầy đủ, kể cả tiền mặt. Khai thiếu doanh thu là lỗi bị truy thu phổ biến trong ngành dịch vụ.
- Tiền tip của thợ thuộc về thợ; chủ không được giữ. Xem bài Thợ nail và tiền tip.
Mua lại tiệm có sẵn
Mua tiệm đang hoạt động cần kiểm tra: doanh thu thật (sao kê ngân hàng, tờ khai thuế, không chỉ lời người bán), nợ thuế, hợp đồng thuê còn bao lâu và chủ nhà có đồng ý chuyển không, giấy phép có chuyển được không. Ở nhiều tiểu bang, việc mua bán tiệm cần thủ tục bảo đảm (escrow) và thông báo chuyển nhượng hàng loạt để tránh gánh nợ của chủ cũ.
Bài viết mang tính thông tin chung; quy định khác nhau giữa tiểu bang, quận, thành phố. Hãy hỏi kế toán và luật sư doanh nghiệp tại địa phương.





