Cập nhật tháng 11/2026. Rất nhiều người Việt ở Mỹ có sổ tiết kiệm ở quê, tài khoản ngân hàng mở khi về thăm nhà, hoặc đứng tên chung tài khoản với cha mẹ. Ít ai biết rằng luật Mỹ yêu cầu báo cáo những tài khoản này, và mức phạt cho việc không báo có thể lớn hơn cả số tiền trong tài khoản. Báo cáo không có nghĩa là phải đóng thuế trên số tiền gốc; đó chỉ là nghĩa vụ khai. Bài này giải thích hai loại báo cáo chính.
FBAR: báo cáo tài khoản nước ngoài
Ai phải nộp: “người Mỹ” theo luật thuế, gồm công dân, thường trú nhân có thẻ xanh, và người cư trú theo tiêu chuẩn hiện diện thực tế.
Khi nào phải nộp: khi tổng giá trị cao nhất của tất cả tài khoản tài chính ở nước ngoài mà người đó có quyền lợi hoặc quyền ký vượt 10.000 đô vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Ví dụ có ba sổ tiết kiệm ở Việt Nam, mỗi sổ 4.000 đô, thì tổng 12.000 đô, phải nộp và kê khai cả ba.
Nộp ở đâu: mẫu FinCEN 114 nộp điện tử qua hệ thống BSA E-Filing của Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính (FinCEN), không gửi kèm tờ khai thuế. Miễn phí.
Hạn: ngày 15/4 năm sau, tự động được gia hạn đến 15/10 mà không cần xin.
Những tài khoản nào phải kê
- Tài khoản thanh toán, sổ tiết kiệm có kỳ hạn hay không kỳ hạn ở ngân hàng Việt Nam.
- Tài khoản chứng khoán ở công ty chứng khoán Việt Nam.
- Tài khoản đứng tên chung với cha mẹ, anh chị em, kể cả khi tiền là của người kia.
- Tài khoản mình không sở hữu nhưng có quyền ký (ví dụ được ủy quyền rút tiền thay cha mẹ, tài khoản công ty ở Việt Nam).
- Một số hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có giá trị tiền mặt.
Không phải kê: nhà đất đứng tên trực tiếp, vàng cất ở nhà, tiền mặt cầm tay. Tuy vậy thu nhập từ những tài sản này (tiền cho thuê nhà) vẫn phải khai thuế.
Mẫu 8938 (FATCA): ngưỡng cao hơn, nộp kèm tờ khai thuế
Luật FATCA yêu cầu người nộp thuế có tài sản tài chính nước ngoài vượt ngưỡng phải nộp mẫu 8938 cùng tờ khai thuế thu nhập. Với người sống ở Mỹ:
- Độc thân hoặc vợ chồng khai riêng: trên 50.000 đô vào ngày cuối năm, hoặc trên 75.000 đô vào bất kỳ lúc nào trong năm.
- Vợ chồng khai chung: trên 100.000 đô cuối năm, hoặc trên 150.000 đô bất kỳ lúc nào.
Người sống ở nước ngoài có ngưỡng cao hơn. Một người có thể phải nộp cả FBAR và 8938 cho cùng một tài khoản; nộp loại này không thay được loại kia.
Tiền lãi và thuế
Tiền lãi tiết kiệm ở Việt Nam là thu nhập chịu thuế ở Mỹ, phải khai trên tờ khai thuế (quy đổi ra đô theo tỷ giá), dù không chuyển về Mỹ và dù ngân hàng Việt Nam không gửi giấy tờ gì. Thuế thu nhập đã nộp ở Việt Nam trên tiền lãi (nếu có) có thể được tính trừ qua tín thuế nước ngoài. Trên tờ khai, còn có câu hỏi ở Phụ lục B (Schedule B) về việc có tài khoản nước ngoài hay không; phải đánh dấu “Yes” nếu có.
Mức phạt
Không nộp FBAR do vô ý có thể bị phạt dân sự tới khoảng hơn 10.000 đô (điều chỉnh theo lạm phát) cho mỗi năm báo cáo. Năm 2023, Tòa án Tối cao Mỹ trong vụ Bittner xác định mức phạt không cố ý tính theo mỗi bản báo cáo, không phải theo từng tài khoản. Cố ý không khai thì mức phạt rất nặng, có thể tới 50% số dư tài khoản hoặc hơn 100.000 đô mỗi lần vi phạm, kèm khả năng bị truy tố. Không nộp mẫu 8938 bị phạt từ 10.000 đô trở lên.
Đã lỡ không khai nhiều năm thì sao
IRS có các chương trình cho người không cố ý vi phạm:
- Nộp bổ sung FBAR quá hạn (Delinquent FBAR Submission Procedures): nếu đã khai đủ thu nhập trên tờ khai thuế và chưa bị IRS liên hệ, có thể nộp FBAR các năm trước kèm giải thích, thường không bị phạt.
- Thủ tục tuân thủ hợp lý (Streamlined Filing Compliance Procedures): nếu chưa khai tiền lãi, có thể sửa tờ khai 3 năm gần nhất, nộp FBAR 6 năm, kèm cam kết không cố ý; người sống ở Mỹ trả mức phạt tính theo phần trăm tài sản nước ngoài.
Nên làm việc với CPA hoặc luật sư thuế có kinh nghiệm về tài sản nước ngoài trước khi nộp, đặc biệt khi số tiền lớn.
Lời khuyên thực tế
- Lập danh sách mọi tài khoản ở Việt Nam, kể cả sổ đứng tên chung, ghi số dư cao nhất mỗi năm (xin sao kê từ ngân hàng).
- Tài khoản không còn dùng thì đóng hẳn, chuyển tiền về qua ngân hàng có chứng từ.
- Khi nhận thừa kế hoặc quà lớn từ người thân ở Việt Nam trên 100.000 đô một năm, nhớ nộp mẫu 3520. Xem bài Nhận thừa kế nhà đất ở Việt Nam.
Bài viết mang tính thông tin chung, không thay cho tư vấn thuế cá nhân; ngưỡng và mức phạt có thể được điều chỉnh.





